| parinibbāna | parinibbuta | parinibbāyati or parinibbāti |
|---|---|---|
| 般涅槃 | 般涅槃した | 般涅槃する |
| 涅槃に達した | 涅槃に達する | |
| すっかりおとなしくなった | すっかりおとなしくなる |
pari:あまねく、完全に + nibbāna:涅槃
この言葉には以下の3つの用例があります。
この言葉の動詞はparinibbātiで、過去分詞はparinibbutaとなります。
以下にそれぞれの用例を挙げます。
| Bhavissati, bhikkhave, so samayo yā ayañcevimassa pabbatassa samaññā antaradhāyissati, ime ca manussā kālaṃ karissanti, ahañca parinibbāyissāmi. | しかし比丘たちよ、この山のその呼称は消え失せ、この人々が最期を迎え、そして私も般涅槃するような、その時があるでしょう。 |
| Evaṃ aniccā, bhikkhave, saṅkhārā; | 比丘たちよ、このように諸行は無常であり、 |
| evaṃ addhuvā, bhikkhave, saṅkhārā; | 比丘たちよ、このように諸行は恒常でなく、 |
| evaṃ anassāsikā, bhikkhave, saṅkhārā. | 比丘たちよ、このように諸行は安息なきものです。 |
| Yāvañcidaṃ, bhikkhave, alameva sabbasaṅkhāresu nibbindituṃ, alaṃ virajjituṃ, alaṃ vimuccitu’’nti. | そうである以上、比丘たちよ、一切諸行について厭うことが当然であり、離貪することが当然であり、解脱することが当然なのです」と。 |
| ‘‘Paṇḍito, bhikkhave, puṇṇo kulaputto [kulaputto ahosi (sabbattha)], paccapādi [saccavādī (syā. kaṃ. ka.)] dhammassānudhammaṃ, na ca maṃ dhammādhikaraṇaṃ vihesesi [viheṭhesi (sī. syā. kaṃ.)]. | 「比丘たちよ、賢者である良家の子息プンナは、法の随法を行道し、法の事案で私を困らせませんでした。 |
| Parinibbuto, bhikkhave, puṇṇo kulaputto’’ti. | 比丘たちよ、良家の子息プンナは般涅槃しました」と。 |
| Vimuttattā ṭhitaṃ. | 解脱したゆえにとどまり、 |
| Ṭhitattā santusitaṃ [santussitaṃ (ka. sī. pī. ka.)]. | とどまるゆえに満足し、 |
| Santusitattā na paritassati. | 満足したゆえに動揺せず、 |
| Aparitassaṃ paccattaññeva parinibbāyati. | 動揺しない者はまさに各々で般涅槃し、 |
| ‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānātī’’ti. | 『生は尽き、梵行は修められ、なすべきはなされた。二度とこの状態はない』と了知します」と。 |