| pariyesati | pariyesita | pariyesanā |
| 探求する | 探求された | 探求 |
| 探し求める | 探し求めた |
pariyesati:遍求する, 欲求する to seek for, look, search, desir
pariyesanā:遍求, 遍尋, 尋求, 求 search, quest, inquiry
pari:あまねく、広く + yesati:探す → 広く求める、あまねく探すこと
類語 yesanā:追求
| ‘Pahāsi saṅkhaṃ na vimānamajjhagā, acchecchi taṇhaṃ idha nāmarūpe; | 「彼は考量を捨て去って 勝慢にいたることなく この世で名色における渇愛を切断した |
| Taṃ chinnaganthaṃ anighaṃ nirāsaṃ, pariyesamānā nājjhagamuṃ; | 繋ぎが切られた苦悩なく希望なき者を探し求めても到達しなかった |
| ‘‘Seyyathāpi, āvuso, puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṃ caramāno mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato atikkammeva, mūlaṃ atikkammeva, khandhaṃ sākhāpalāse sāraṃ pariyesitabbaṃ maññeyya; | 「友よ、たとえば芯材を求め芯材を探し芯材探求をしている男が、芯材ある大樹が立っている根本も通り過ぎ幹も通り過ぎてから枝葉で芯材が探求されるはずと思うように、 |
| evaṃ sampadamidaṃ āyasmantānaṃ satthari sammukhībhūte taṃ bhagavantaṃ atisitvā amhe etamatthaṃ paṭipucchitabbaṃ maññatha [maññetha (pī. ka.)]. | そのように尊者方には、師が目の前におられるこの好機に、その世尊を通り越して、この意味が私に問い返されるべきと思っています。 |
| Sace āyasmato channassa natthi sappāyāni bhojanāni, ahaṃ āyasmato channassa sappāyāni bhojanāni pariyesissāmi. | もしチャンナ尊者の有益な食物がないなら、私がチャンナ尊者の有益な食物を探し求めましょう。 |
| ‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṃ caramāno tiṇhaṃ kuṭhāriṃ [kudhāriṃ (syā. kaṃ. ka.)] ādāya vanaṃ paviseyya. | たとえば比丘たちよ、芯材を求め芯材を探し芯材探求をしている男が、鋭い斧を持って森に入ります。 |
| So tattha passeyya mahantaṃ kadalikkhandhaṃ ujuṃ navaṃ akukkukajātaṃ [akukkajātaṃ (ka. sī. pī.), akusajātaṃ (ka. sī.), akukkujakajātaṃ (ka.)]. | 彼はそこで、まっすぐで若い、背の高い種の、大きいバナナの幹を見ます。 |
| ‘‘jarāmaraṇaṃ, bhikkhave, ajānatā apassatā yathābhūtaṃ jarāmaraṇe yathābhūtaṃ ñāṇāya satthā pariyesitabbo; | 「比丘たちよ、老死を如実に知らず見ない者は、老死における如実の智のために師を探し求めるべきです。 |
| ‘‘mayaṃ, bho gotama, brāhmaṇā nāma ācariyassa ācariyadhanaṃ pariyesāma. | 「ゴータマ尊者よ、我々婆羅門というものは師匠へ”師匠の財”を探し求めるものです。 |
| Paṭiggaṇhatu me bhavaṃ gotamo ācariyadhana’’nti. | ゴータマ尊者は、私の師匠の財を受け取り下さい」と。 |
| ‘‘dhātunānattaṃ, bhikkhave, paṭicca uppajjati saññānānattaṃ, saññānānattaṃ paṭicca uppajjati saṅkappanānattaṃ, saṅkappanānattaṃ paṭicca uppajjati chandanānattaṃ, chandanānattaṃ paṭicca uppajjati pariḷāhanānattaṃ, pariḷāhanānattaṃ paṭicca uppajjati pariyesanānānattaṃ. | 「比丘たちよ、種々なる界に縁りて種々なる想が生じ、種々なる想に縁りて種々なる思惟が生じ、種々なる思惟に縁りて種々なる欲が生じ、種々なる欲に縁りて種々なる熱悩が生じ、種々なる熱悩に縁りて種々なる探求が生じます。 |
| ‘‘Rūpassāhaṃ, bhikkhave, assādapariyesanaṃ acariṃ. | 「比丘たちよ、私は色の楽味の探求をなし、 |
| Yo rūpassa assādo tadajjhagamaṃ. | 色の楽味、それを会得しました。 |
| ‘‘Yampidaṃ [yamidaṃ (aññattha)] diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā tampi niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? | 「また、この見られ、聞かれ、思われ、識られ、得られ、探求され、意により随伺されたこと。それも常住ですか、無常ですか?」と。 |
| Dhammena bhikkhaṃ pariyesāmi; | 私は、法によって施しを探し求め、 |
| dhammena bhikkhaṃ pariyesitvā bhuñjāmī’’ti. | 法によって施しを探し求めてから食べます」と。 |
| Natvevāhaṃ, gāmaṇi, kenaci pariyāyena ‘jātarūparajataṃ sāditabbaṃ pariyesitabba’nti vadāmī’’ti. | しかし村長よ、私はいかなる理によっても、『金銀は(沙門釈子たちによって)容認されるべきもの、探し求められるべきもの』とは、決して説きません」と。 |
| Idha pana, gāmaṇi, ekacco kāmabhogī adhammena bhoge pariyesati sāhasena. | また村長よ、ここに、ある欲の享受者は、非法によって暴力的に財物を探し求めます。 |
mn26_1:「比丘たちよ、これら二つの探求がある。聖なる探求、そして聖ならぬ探求である。」