sn55.3『長寿優婆塞経』Dīghāvuupāsakasuttaṃ

Ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. ある時、世尊はラージャガハの竹林のリス養餌所に住されていた。
Tena kho pana samayena dīghāvu upāsako ābādhiko hoti dukkhito bāḷhagilāno. さてその時、ディーガーヴ優婆塞患いしみ、重病だった。
Atha kho dīghāvu upāsako pitaraṃ jotikaṃ gahapatiṃ āmantesi . するとディーガーヴ優婆塞は、父であるジョーティカ居士に呼びかけた。
‘‘ehi tvaṃ, gahapati, yena bhagavā tenupasaṅkama;「さあ居士よ、あなたは世尊に近づいて下さい。
upasaṅkamitvā mama vacanena bhagavato pāde sirasā vanda . 近づいてから、私の言葉をもって世尊の御足に頂礼して下さい。
‘dīghāvu, bhante, upāsako ābādhiko hoti dukkhito bāḷhagilāno.『尊者よ、ディーガーヴ優婆塞患いしみ、重病です。
So bhagavato pāde sirasā vandatī’ti. 彼は世尊の御足に頂礼します』と。
Evañca vadehi . そしてこう言って下さい。
‘sādhu kira, bhante, bhagavā yena dīghāvussa upāsakassa nivesanaṃ tenupasaṅkamatu anukampaṃ upādāyā’’’ti.『尊者よ、どうか世尊はディーガーヴ優婆塞憐れみをもって近づきたまえ。』と」と。
‘‘Evaṃ, tātā’’ti kho jotiko gahapati dīghāvussa upāsakassa paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkami;「息子よ、そのように」と。ジョーティカ居士は、ディーガーヴ優婆塞に応えて、世尊のもとに近づいた。
upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. 近づくと世尊に礼拝して一隅に座った。
Ekamantaṃ nisinno kho jotiko gahapati bhagavantaṃ etadavoca . 一隅に座ったジョーティカ居士は、世尊にこう言った。
‘‘dīghāvu, bhante, upāsako ābādhiko hoti dukkhito bāḷhagilāno.『尊者よ、ディーガーヴ優婆塞患いしみ、重病です。
So bhagavato pāde sirasā vandati. 彼は世尊の御足に頂礼します』と。
Evañca vadeti . そしてこう言った。
‘sādhu kira, bhante, bhagavā yena dīghāvussa upāsakassa nivesanaṃ tenupasaṅkamatu anukampaṃ upādāyā’’’ti.『尊者よ、どうか世尊はディーガーヴ優婆塞憐れみをもって近づきたまえ』」と。
Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena. 世尊は、沈黙をもって同意された。
Atha kho bhagavā nivāsetvā pattacīvaramādāya yena dīghāvussa upāsakassa nivesanaṃ tenupasaṅkami; さて世尊は着衣して、鉢と衣を持ってディーガーヴ優婆塞の住居に近づかれた。
upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. 近づくと用意された座処に座られた。
Nisajja kho bhagavā dīghāvuṃ upāsakaṃ etadavoca . 座られると世尊はディーガーヴ優婆塞にこう言われた。
‘‘kacci te, dīghāvu, khamanīyaṃ, kacci yāpanīyaṃ?「ディーガーヴよ、あなたには耐えられていますか、持ちこたえられていますか?
Kacci dukkhā vedanā paṭikkamanti, no abhikkamanti; 苦受は進行せず後退していますか、
paṭikkamosānaṃ paññāyati, no abhikkamo’’ti? 進行ではなく後退の結果が知られますか?」と。
‘‘Na me, bhante, khamanīyaṃ, na yāpanīyaṃ.「尊者よ、私には耐えられそうになく、持ちこたえられそうになく、
Bāḷhā me dukkhā vedanā abhikkamanti, no paṭikkamanti; 私の苦受は後退せず激しく進行し、
abhikkamosānaṃ paññāyati, no paṭikkamo’’ti. 後退ではなく進行の結果が知られます」と。
‘‘Tasmātiha te, dīghāvu, evaṃ sikkhitabbaṃ .「それではディーガーヴよ、ここであなたはこのように学ぶべきです。
‘buddhe aveccappasādena samannāgato bhavissāmi . 仏陀確然たる浄信を備えた者となろう。
itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavāti.『かの世尊は阿羅漢正等覚者明行足善逝世間解無上の調御丈夫神々と人間の師仏陀、世尊である』と。
Dhamme…pe… に …中略…
saṅghe…pe… 僧伽に …中略…
ariyakantehi sīlehi samannāgato bhavissāmi akhaṇḍehi…pe… 聖者所愛の、欠けなき、 …中略…
samādhisaṃvattanikehi’. をもたらす戒を備えよう。
Evañhi te, dīghāvu, sikkhitabba’’nti. ディーガーヴよ、このようにあなたは学ぶべきです」と。
‘‘Yānimāni, bhante, bhagavatā cattāri sotāpattiyaṅgāni desitāni, saṃvijjante te dhammā mayi, ahañca tesu dhammesu sandissāmi.「尊者よ、世尊によって示されたこれら四つの預流支について、それらのは私のうちにあり、そして私はそれらののうちに見られます。
Ahañhi, bhante, buddhe aveccappasādena samannāgato . なぜなら尊者よ、私は仏陀確然たる浄信を備えています。
itipi so bhagavā…pe…『かの世尊は …中略…
satthā devamanussānaṃ buddho bhagavāti. 神々と人間の師仏陀、世尊である』と。
Dhamme…pe… に …中略…
saṅghe…pe… 僧伽に …中略…
ariyakantehi sīlehi samannāgato akhaṇḍehi…pe… 聖者所愛の、欠けなき、 …中略…
samādhisaṃvattanikehī’’ti. をもたらす戒を備えています」と。
‘‘Tasmātiha tvaṃ, dīghāvu, imesu catūsu sotāpattiyaṅgesu patiṭṭhāya cha vijjābhāgiye dhamme uttari bhāveyyāsi.「それではディーガーヴよ、ここであなたはこれら四つの預流支確立した上で、さらに六分有修養しなさい。
Idha tvaṃ, dīghāvu, sabbasaṅkhāresu aniccānupassī viharāhi, anicce dukkhasaññī, dukkhe anattasaññī pahānasaññī virāgasaññī nirodhasaññīti. ディーガーヴよ、ここであなたは一切諸行において無常随観し、無常においてある、において無我ある、ある、離貪ある、ある者として住しなさい。
Evañhi te, dīghāvu, sikkhitabba’’nti. ディーガーヴよ、このようにあなたは学ぶべきです」と。
‘‘Yeme, bhante, bhagavatā cha vijjābhāgiyā dhammā desitā, saṃvijjante te dhammā mayi, ahañca tesu dhammesu sandissāmi.「尊者よ、世尊によって示されたこれら六分有について、それらのは私のうちにあり、そして私はそれらののうちに見られます。
Ahañhi, bhante, sabbasaṅkhāresu aniccānupassī viharāmi, anicce dukkhasaññī, dukkhe anattasaññī pahānasaññī virāgasaññī nirodhasaññī. なぜなら尊者よ、私は一切諸行において無常随観し、無常においてある、において無我ある、ある、離貪ある、ある者として住しています。
Api ca me, bhante, evaṃ hoti . それでも尊者よ、私にはこのような(思い)があります。
‘mā hevāyaṃ jotiko gahapati mamaccayena vighātaṃ āpajjī’’’ti [āpajjati (ka.)].『この(父である)ジョーティカ居士が、私の死後、困惑に陥らないように』」と。
‘‘Mā tvaṃ, tāta dīghāvu, evaṃ manasākāsi.「息子ディーガーヴよ、君はそのように作意してはいけない。
Iṅgha tvaṃ, tāta dīghāvu, yadeva te bhagavā āha, tadeva tvaṃ sādhukaṃ manasi karohī’’ti. さあ息子ディーガーヴよ、世尊が君に説かれたこと。そのことだけを、君は充分に作意しなさい」と。
Atha kho bhagavā dīghāvuṃ upāsakaṃ iminā ovādena ovaditvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi. さて世尊はディーガーヴ優婆塞にこの訓誡をもって諭されると、座から起き上がり立ち去られた。
Atha kho dīghāvu upāsako acirapakkantassa bhagavato kālamakāsi. さて世尊が去られてまもなく、ディーガーヴ優婆塞最期を迎えた。
Atha kho sambahulā bhikkhū yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; さて多数の比丘が世尊のもとに近づいた。
upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. 近づくと世尊に礼拝して一隅に座った。
Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ . 一隅に座ったその比丘たちは、世尊にこう言った。
‘‘yo so, bhante, dīghāvu nāma upāsako bhagavatā saṃkhittena ovādena ovadito so kālaṅkato.「尊者よ、世尊の簡略な訓誡によって諭された、かのディーガーヴという優婆塞。その彼は最期を迎えました。
Tassa kā gati, ko abhisamparāyo’’ti? 彼の行き先はどこで、いかなる次生ですか?」と。
‘‘Paṇḍito, bhikkhave, dīghāvu upāsako, paccapādi [ahosi saccavādī (syā. kaṃ. pī. ka.)] dhammassānudhammaṃ, na ca maṃ dhammādhikaraṇaṃ [na ca dhammādhikaraṇaṃ (syā. kaṃ. pī. ka.)] vihesesi [viheṭhesi (itipi aññattha)].「比丘たちよ、賢者であるディーガーヴ優婆塞は、法の随法を行道し、の事案で私を困らせませんでした。
Dīghāvu, bhikkhave, upāsako pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā opapātiko tattha parinibbāyī anāvattidhammo tasmā lokā’’ti. 比丘たちよ、ディーガーヴ優婆塞五下分結遍尽ゆえに化生者であり、そこで般涅槃する者であり、その世界から還らざる性質の者(=不還)です」と。