ユーザ用ツール

サイト用ツール


sn55.24

sn55.24『第一沙羅尼釈子経』Paṭhamasaraṇānisakkasuttaṃ

Kapilavatthunidānaṃ. カピラヴァットゥにちなむ話。
Tena kho pana samayena saraṇāni [sarakāni (sī. syā. kaṃ. pī.)] sakko kālaṅkato hoti. さてその時、釈迦族のサラナーニが最期を迎えた。
So bhagavatā byākato . 彼は世尊によって授記された。
‘‘sotāpanno avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo’’ti.預流堕処に落ちぬ者、決定者等覚赴く者』と。
Tatra sudaṃ sambahulā sakkā saṅgamma samāgamma ujjhāyanti khīyanti vipācenti . そのとき多数の釈迦族たちが寄り集まって、いらだち、不機嫌となり、文句を言った。
‘‘acchariyaṃ vata, bho, abbhutaṃ vata, bho!「ああ友よ、稀有なことだ。ああ友よ、未曾有なことだ。
Ettha dāni ko na sotāpanno bhavissati! もはやここに、預流とならない者がいるだろうか?
Yatra hi nāma saraṇāni sakko kālaṅkato; なんということか、釈迦族のサラナーニが最期を迎えたが、
so bhagavatā byākato . 彼は世尊によって授記された。
‘sotāpanno avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo’ti. ”預流堕処に落ちぬ者、決定者等覚赴く者”と。
Saraṇāni sakko sikkhādubbalyamāpādi, majjapānaṃ apāyī’’ti. 釈迦族のサラナーニは、学びが弱く陥り、酒を飲む者であった」と。
Atha kho mahānāmo sakko yena bhagavā tenupasaṅkami; さて釈迦族のマハーナーマは世尊のもとに近づいた。
upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. 近づくと世尊に礼拝して一隅に座った。
Ekamantaṃ nisinno kho mahānāmo sakko bhagavantaṃ etadavoca . 一隅に座った釈迦族のマハーナーマは、世尊にこう言った。
‘‘idha, bhante, saraṇāni sakko kālaṅkato.「尊者よ、ここに釈迦族のサラナーニが最期を迎えました。
So bhagavatā byākato . 彼は世尊によって授記されました。
‘sotāpanno avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo’ti.預流堕処に落ちぬ者、決定者等覚赴く者』と。
Tatra sudaṃ, bhante, sambahulā sakkā saṅgamma samāgamma ujjhāyanti khīyanti vipācenti . そのとき多数の釈迦族たちが寄り集まって、いらだち、不機嫌となり、文句を言いました。
‘‘acchariyaṃ vata bho, abbhutaṃ vata bho!『ああ友よ、稀有なことだ。ああ友よ、未曾有なことだ。
Ettha dāni ko na sotapanno bhavissati! もはやここに、預流1)とならない者がいるだろうか?
Yatra hi nāma saraṇāni sakko kālaṅkato; なんということか、釈迦族のサラナーニが最期を迎えたが、
so bhagavatā byākato . 彼は世尊によって授記された。
‘sotāpanno avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo’ti. ”預流堕処に落ちぬ者、決定者等覚赴く者”と。
Saraṇāni sakko sikkhādubbalyamāpādi, majjapānaṃ apāyī’’ti. 釈迦族のサラナーニは、学びが弱く陥り、酒を飲む者であった』」と。
‘‘Yo so, mahānāma, dīgharattaṃ upāsako buddhaṃ saraṇaṃ gato dhammaṃ saraṇaṃ gato saṅghaṃ saraṇaṃ gato, so kathaṃ vinipātaṃ gaccheyya!「マハーナーマよ、その優婆塞は長きにわたり、仏陀帰依し、帰依し、僧伽帰依してきました。そのような者がどうして堕処に行くでしょうか。
Yañhi taṃ, mahānāma, sammā vadamāno vadeyya . マハーナーマよ、もし語る者がそれを、
‘dīgharattaṃ upāsako buddhaṃ saraṇaṃ gato dhammaṃ saraṇaṃ gato saṅghaṃ saraṇaṃ gato’ti, saraṇāni sakkaṃ sammā vadamāno vadeyya.優婆塞は長きにわたり、仏陀帰依し、帰依し、僧伽帰依してきた』と正しく語るなら、語る者はそれを釈迦族のサラナーニに対して正しく語るはずです。
Saraṇāni, mahānāma, sakko dīgharattaṃ upāsako buddhaṃ saraṇaṃ gato dhammaṃ saraṇaṃ gato saṅghaṃ saraṇaṃ gato. マハーナーマよ、釈迦族のサラナーニ優婆塞は長きにわたり、仏陀帰依し、帰依し、僧伽帰依してきました。
So kathaṃ vinipātaṃ gaccheyya! どうして彼が堕処に行くでしょうか。
‘‘Idha, mahānāma, ekacco puggalo buddhe aveccappasādena samannāgato hoti .(1)2)マハーナーマよ、ここに一部の者は、仏陀確然たる浄信を備えています。
itipi so bhagavā…pe…『かの世尊は …中略…
satthā devamanussānaṃ buddho bhagavāti. 神々と人間の師仏陀、世尊である』と。
Dhamme…pe… に …中略…
saṅghe…pe… 僧伽に …中略…
hāsapañño javanapañño vimuttiyā ca samannāgato. 機敏な智慧者、迅速な智慧者であり、解脱を備えています。
So āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. 彼は諸漏尽滅ゆえに漏な心解脱慧解脱を、まさに現法で自ら証知して、実証して、具足して住します。
Ayampi kho, mahānāma, puggalo parimutto nirayā parimutto tiracchānayoniyā parimutto pettivisayā parimutto apāyaduggativinipātā. マハーナーマよ、この者もまた地獄から解放され畜生胎から解放され餓鬼境域から解放され苦界悪趣堕処から解放されています。
‘‘Idha pana, mahānāma, ekacco puggalo buddhe aveccappasādena samannāgato hoti .(2)マハーナーマよ、またここに一部の者は、仏陀確然たる浄信を備えています。
itipi so bhagavā…pe…『かの世尊は …中略…
satthā devamanussānaṃ buddho bhagavāti. 神々と人間の師仏陀、世尊である』と。
Dhamme…pe… に …中略…
saṅghe…pe… 僧伽に …中略…
hāsapañño javanapañño na ca vimuttiyā samannāgato. 機敏な智慧者、迅速な智慧者であるが、解脱を備えていません。
So pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā opapātiko hoti tattha parinibbāyī anāvattidhammo tasmā [asmā (syā. kaṃ. pī. ka.)] lokā. 彼は五下分結遍尽ゆえに化生者であり、そこで般涅槃する者であり、その世界から還らざる性質の者(=不還)です。
Ayampi kho, mahānāma, puggalo parimutto nirayā parimutto tiracchānayoniyā parimutto pettivisayā parimutto apāyaduggativinipātā. マハーナーマよ、この者もまた地獄から解放され畜生胎から解放され餓鬼境域から解放され苦界悪趣堕処から解放されています。
‘‘Idha pana, mahānāma, ekacco puggalo buddhe aveccappasādena samannāgato hoti .(3)マハーナーマよ、またここに一部の者は、仏陀確然たる浄信を備えています。
itipi so bhagavā…pe…『かの世尊は …中略…
satthā devamanussānaṃ buddho bhagavāti. 神々と人間の師仏陀、世尊である』と。
Dhamme…pe… に …中略…
saṅghe…pe… 僧伽に …中略…
na hāsapañño na javanapañño na ca vimuttiyā samannāgato. 機敏な智慧者でもなく、迅速な智慧者でもなく、解脱も備えていません。
So tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā rāgadosamohānaṃ tanuttā sakadāgāmī hoti, sakideva imaṃ lokaṃ āgantvā dukkhassantaṃ karoti. 彼は三結遍尽の薄さゆえに一来であり、この世界に一度だけやって来て、の終わりをなすでしょう。
Ayampi kho, mahānāma, puggalo parimutto nirayā parimutto tiracchānayoniyā parimutto pettivisayā parimutto apāyaduggativinipātā. マハーナーマよ、この者もまた地獄から解放され畜生胎から解放され餓鬼境域から解放され苦界悪趣堕処から解放されています。
‘‘Idha pana, mahānāma, ekacco puggalo buddhe aveccappasādena samannāgato hoti .(4)マハーナーマよ、またここに一部の者は、仏陀確然たる浄信を備えています。
itipi so bhagavā…pe…『かの世尊は …中略…
satthā devamanussānaṃ buddho bhagavāti; 神々と人間の師仏陀、世尊である』と。
dhamme…pe… 諸法に …中略…
saṅghe…pe… 僧伽に …中略…
na hāsapañño na javanapañño na ca vimuttiyā samannāgato. 機敏な智慧者でもなく、迅速な智慧者でもなく、解脱も備えていません。
So tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā sotāpanno hoti avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇoti. 彼は三結遍尽ゆえに預流堕処に落ちぬ者、決定者等覚赴く者です。
Ayampi kho, mahānāma, puggalo parimutto nirayā parimutto tiracchānayoniyā parimutto pettivisayā parimutto apāyaduggativinipātā. マハーナーマよ、この者もまた地獄から解放され畜生胎から解放され餓鬼境域から解放され苦界悪趣堕処から解放されています。
‘‘Idha pana, mahānāma, ekacco puggalo na heva kho buddhe aveccappasādena samannāgato hoti…(5)マハーナーマよ、またここに一部の者は、仏陀確然たる浄信を備えておらず、
na dhamme…pe… に … おらず、 …中略…
na saṅghe…pe… 僧伽に … おらず、 …中略…
na hāsapañño na javanapañño na ca vimuttiyā samannāgato. 機敏な智慧者でもなく、迅速な智慧者でもなく、解脱も備えていません。
Api cassa ime dhammā honti . それでも、彼にはこれらのがあります ——
saddhindriyaṃ, vīriyindriyaṃ, satindriyaṃ, samādhindriyaṃ, paññindriyaṃ. 信根精進根念根定根慧根です。
Tathāgatappaveditā cassa dhammā paññāya mattaso nijjhānaṃ khamanti. また如来の説かれた諸法は、彼の智慧によってある程度、審慮に耐えます。
Ayampi kho, mahānāma, puggalo agantā nirayaṃ agantā tiracchānayoniṃ agantā pettivisayaṃ agantā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ. マハーナーマよ、この者もまた地獄に行かない者、畜生胎に行かない者、餓鬼境域に行かない者、苦界悪趣堕処に行かない者です。
‘‘Idha pana, mahānāma, ekacco puggalo na heva kho buddhe aveccappasādena samannāgato hoti…(6)マハーナーマよ、またここに一部の者は、仏陀確然たる浄信を備えておらず、
na dhamme…pe… に … おらず、 …中略…
na saṅghe…pe… 僧伽に … おらず、 …中略…
na hāsapañño na javanapañño na ca vimuttiyā samannāgato, api cassa ime dhammā honti saddhindriyaṃ…pe… 機敏な智慧者でもなく、迅速な智慧者でもなく、解脱も備えていません。それでも、彼にはこれらのがあります —— 信根、 …中略…
paññindriyaṃ. 慧根です。
Tathāgate cassa saddhāmattaṃ hoti pemamattaṃ. そして彼には、如来に対してある程度の、ある程度の愛情があります。
Ayampi kho, mahānāma, puggalo agantā nirayaṃ agantā tiracchānayoniṃ agantā pettivisayaṃ agantā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ. マハーナーマよ、この者もまた地獄に行かない者、畜生胎に行かない者、餓鬼境域に行かない者、苦界悪趣堕処に行かない者です。
Ime cepi, mahānāma, mahāsālā subhāsitaṃ dubbhāsitaṃ ājāneyyuṃ, ime cāhaṃ [imevāhaṃ (syā. kaṃ.), imesāhaṃ (ka.)] mahāsāle byākareyyaṃ . マハーナーマよ、これらの大サーラ樹でさえ、もし善く語られたことと悪く語られたことを理解できる(見分ける)なら、私はこれらの大サーラ樹に授記するでしょう。3)
‘sotāpannā avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyaṇā’ti;預流堕処に落ちぬ者、決定者等覚赴く者である』と。
kimaṅgaṃ [kimaṅga (sī. syā. kaṃ. pī.)] pana saraṇāniṃ sakkaṃ. ましてや、釈迦族のサラナーニについては、なおさらです。
Saraṇāni, mahānāma, sakko maraṇakāle sikkhaṃ samādiyī’’ti. マハーナーマよ、釈迦族のサラナーニはの時に学び受持したのです」と。
1)
sotāpannoの誤記
2)
便宜的に番号を付しました。
3)
mahāsālā は通常「大豪邸の主」と訳されるが、注釈を参考にしつつ、sāla(サーラ樹)として読むと、文脈上の皮肉と kimaṅgaṃ pana(ましてや)以下が自然に理解されます。
sn55.24.txt · 最終更新: by h1roemon