無量 “without measure”, immeasurable, endless, boundless, unlimited, unrestricted all-permeating
a:否定 + pamāṇa:量, 分量 ⇒ 量り知れない
sn41.7、sn42.8によるとappamāṇā cetovimutti:無量の心解脱とは、慈による心解脱、悲心解脱、喜心解脱、捨心解脱からなるものです。
類語
parittacetaso:小さい心の者、pamāṇakaraṇo:量れる
| ‘‘Yassa sakkariyamānassa, asakkārena cūbhayaṃ; | 「恭敬されても不恭敬によっても また両方でも |
| Samādhi na vikampati, appamāṇavihārino [appamādavihārino (pī. ka.) appamāṇoti hettha phalasamādhi, na sati]. | その者の定が揺れ動かないような無量(心)住者 |
| ‘‘Taṃ jhāyinaṃ sātatikaṃ, sukhumaṃ diṭṭhivipassakaṃ; | その不断の禅者、微細な見の観察者 |
| Upādānakkhayārāmaṃ, āhu sappuriso itī’’ti. | 取の尽滅を愉しむ者を 善人と言う」と。 |
| ‘‘Idha, brāhmaṇa, bhikkhu cakkhunā rūpaṃ disvā piyarūpe rūpe nādhimuccati, appiyarūpe rūpe na byāpajjati, upaṭṭhitakāyassati ca viharati, appamāṇacetaso tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ yathābhūtaṃ pajānāti yatthassa te uppannā pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti. | 「ここに婆羅門よ、比丘は眼で色を見て、愛しき色に志向せず、嫌な色に悪意をもたず、身念が現前したまま住します。無量の心の者は、そこで彼に生じた悪しき不善諸法が残りなく滅する、あの心解脱と慧解脱を如実に了知します。 |
| Rāgo, bhante, pamāṇakaraṇo, doso pamāṇakaraṇo, moho pamāṇakaraṇo. | 尊者よ、貪は量れるもの(際限をもたらすもの)1)、瞋は量れるもの、痴は量れるものです。 |
| Te khīṇāsavassa bhikkhuno pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṃ anuppādadhammā. | 漏尽の比丘には、それらは断じられ、根が断滅され、扇椰子の切り株のようにされ、非有にされ、将来に生起せざる性質です。 |
| Yāvatā kho, bhante, appamāṇā cetovimuttiyo, akuppā tāsaṃ cetovimutti aggamakkhāyati. | 尊者よ、無量の心解脱の限りにおいて、揺るぎなき心解脱がそれらの最上と告げられます。 |
| Iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena [abyāpajjhena (sī. syā. kaṃ. pī.), abyābajjhena (?)] pharitvā viharati. | かくして上・下・横に、全方向に、あまねく、すべてを含む世界に、慈しみを伴う、広大な、偉大なる、無量の、怨みなく、悪意なき心をもって、行き渡らせて住します。 |
| Satisambojjhaṅgo iti ce me, āvuso, hoti, ‘appamāṇo’ti me hoti, ‘susamāraddho’ti me hoti, tiṭṭhantañca naṃ ‘tiṭṭhatī’ti pajānāmi. | 友よ、もし『念覚支である』との(思いが)私にあるなら、『無量である』との(思いが)私にあり、『よく取り組まれた』との(思いが)私にあり、そして、それがとどまるとき『とどまる』と了知します。 |