sn35.132
sn35.132『魯遮経』Lohiccasuttaṃ
| Ekaṃ samayaṃ āyasmā mahākaccāno avantīsu viharati makkarakate [makkarakaṭe (sī. syā. kaṃ. pī.)] araññakuṭikāyaṃ. | ある時、マハーカッチャーナ尊者はアヴァンティのクララガラ崖山に住していた。 |
| Atha kho lohiccassa brāhmaṇassa sambahulā antevāsikā kaṭṭhahārakā māṇavakā yenāyasmato mahākaccānassa araññakuṭikā tenupasaṅkamiṃsu; | さて、ローヒッチャ婆羅門の多数の若い内弟子たちは、木材を運びながら、マハーカッチャーナ尊者の森小屋に近づいた。 |
| upasaṅkamitvā parito parito kuṭikāya anucaṅkamanti anuvicaranti uccāsaddā mahāsaddā kānici kānici seleyyakāni karonti [selissakāni karontā (sī.)] . | 彼らは近づくと、小屋の周囲を行ったり来たり巡り歩き、高い声や大声を上げ、誰もが騒ぎ始めた。 |
| ‘‘ime pana muṇḍakā samaṇakā ibbhā kaṇhā [kiṇhā (sī. pī.)] bandhupādāpaccā, imesaṃ bharatakānaṃ sakkatā garukatā mānitā pūjitā apacitā’’ti. | 「この禿げ頭の似非沙門たちは黒奴隷、卑賤者の子孫でありながら、彼らの扶養者たちには恭敬され、尊重され、重んじられ、供養され、敬われている」と。1) |
| Atha kho āyasmā mahākaccāno vihārā nikkhamitvā te māṇavake etadavoca . | すると、マハーカッチャーナ尊者は僧房から出て、その青年たちにこう言った。 |
| ‘‘mā māṇavakā saddamakattha; | 「青年たちよ、騒ぐでない。 |
| dhammaṃ vo bhāsissāmī’’ti. | 君たちに法を語ろう」と。 |
| Evaṃ vutte, te māṇavakā tuṇhī ahesuṃ. | そう言われたとき、その青年たちは沈黙した。 |
| Atha kho āyasmā mahākaccāno te māṇavake gāthāhi ajjhabhāsi . | そこでマハーカッチャーナ尊者は、その青年たちに偈をもって語りかけた。 |
| ‘‘Sīluttamā pubbatarā ahesuṃ, | 「過去には最上の戒を備えた者たちがいた |
| Te brāhmaṇā ye purāṇaṃ saranti; | 古伝を憶い出す その婆羅門たち |
| Guttāni dvārāni surakkhitāni, | 彼らの門は保護されよく守られていた |
| Ahesuṃ tesaṃ abhibhuyya kodhaṃ. | 怒りに打ち勝って |
| ‘‘Dhamme ca jhāne ca ratā ahesuṃ, | 法と禅に愉しんでいた |
| Te brāhmaṇā ye purāṇaṃ saranti; | 古伝を憶い出す その婆羅門たちは |
| Ime ca vokkamma japāmaseti, | しかしこれらの者は脱落し『我らは読誦する』といって |
| Gottena mattā visamaṃ caranti. | 家柄に酔った者たちは不正をなす |
| ‘‘Kodhābhibhūtā puthuattadaṇḍā [kodhābhibhūtāsuputhuttadaṇḍā (syā. kaṃ. ka.)], | 怒りに打ち負かされ それぞれ杖を取って |
| Virajjamānā sataṇhātaṇhesu; | 離貪しようにも 渇愛のうちに渇愛があり |
| Aguttadvārassa bhavanti moghā, | 門を護らぬ者には それらは虚しいものになる |
| Supineva laddhaṃ purisassa vittaṃ. | 夢の中で得られた 人の財宝のごとし |
| ‘‘Anāsakā thaṇḍilasāyikā ca; | 断食と露地での居住 |
| Pāto sinānañca tayo ca vedā. | 朝の沐浴と三ヴェーダ |
| ‘‘Kharājinaṃ jaṭāpaṅko, mantā sīlabbataṃ tapo; | 粗い鹿皮、泥の結髪、呪文、戒禁、苦行 |
| Kuhanā vaṅkadaṇḍā ca, udakācamanāni ca. | 歪んだ杖による詐取と水による洗浄 |
| ‘‘Vaṇṇā ete brāhmaṇānaṃ, katā kiñcikkhabhāvanā; | 婆羅門たちのたたえるこれらは 些細な修養にすぎない |
| Cittañca susamāhitaṃ, vippasannamanāvilaṃ; | しかし心がよく入定し 濁りなく澄みきって |
| Akhilaṃ sabbabhūtesu, so maggo brahmapattiyā’’ti. | すべての生きものに対して荒地なきこと それが梵の獲得への道である」と。 |
| Atha kho te māṇavakā kupitā anattamanā yena lohicco brāhmaṇo tenupasaṅkamiṃsu; | するとその青年たちは憤慨し、意に適わず、ローヒッチャ婆羅門に近づいた。 |
| upasaṅkamitvā lohiccaṃ brāhmaṇaṃ etadavocuṃ . | 近づくとローヒッチャ婆羅門にこう言った。 |
| ‘‘yagghe! | 「どうか、 |
| Bhavaṃ jāneyya, samaṇo mahākaccāno brāhmaṇānaṃ mante [mantaṃ (ka.)] ekaṃsena apavadati, paṭikkosatī’’ti? | 尊者はご承知下さい、沙門マハーカッチャーナは、婆羅門聖典を一方的に叱責し、批判しています」と。 |
| Evaṃ vutte, lohicco brāhmaṇo kupito ahosi anattamano. | このように言われたときローヒッチャ婆羅門は憤慨し、意に適わなかった。 |
| Atha kho lohiccassa brāhmaṇassa etadahosi . | しかしローヒッチャ婆羅門にこの(思い)があった。 |
| ‘‘na kho pana metaṃ patirūpaṃ yohaṃ aññadatthu māṇavakānaṃyeva sutvā samaṇaṃ mahākaccānaṃ akkoseyyaṃ [akkoseyyaṃ virujjheyyaṃ (syā. kaṃ. ka.)] paribhāseyyaṃ. | 『いずれにせよ私が若い者たちの(言い分)だけを聞いて、マハーカッチャーナ沙門をののしり謗るようなこと、それは私にふさわしくない。 |
| Yaṃnūnāhaṃ upasaṅkamitvā puccheyya’’nti. | 私は、近づいてたずねてみようか』と。 |
| Atha kho lohicco brāhmaṇo tehi māṇavakehi saddhiṃ yenāyasmā mahākaccāno tenupasaṅkami; | そこでローヒッチャ婆羅門は、その青年たちと一緒に、マハーカッチャーナ尊者のもとに近づいた。 |
| upasaṅkamitvā āyasmatā mahākaccānena saddhiṃ sammodi. | 近づいてマハーカッチャーナ尊者と挨拶を交わした。 |
| Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. | 喜ばしい挨拶の話を交わしてから一隅に座った。 |
| Ekamantaṃ nisinno kho lohicco brāhmaṇo āyasmantaṃ mahākaccānaṃ etadavoca . | 一隅に座ったローヒッチャ婆羅門は、マハーカッチャーナ尊者にこう言った。 |
| ‘‘āgamaṃsu nu khvidha, bho kaccāna, amhākaṃ sambahulā antevāsikā kaṭṭhahārakā māṇavakā’’ti? | 「友カッチャーナよ、いったいここに私の多数の若い内弟子たちは、木材を運びながら来ましたか?」と。 |
| ‘‘Āgamaṃsu khvidha te, brāhmaṇa, sambahulā antevāsikā kaṭṭhahārakā māṇavakā’’ti. | 「婆羅門よ、ここにあなたの多数の若い内弟子たちが木材を運びながら来ました」と。 |
| ‘‘Ahu pana bhoto kaccānassa tehi māṇavakehi saddhiṃ kocideva kathāsallāpo’’ti? | 「しかしカッチャーナ尊者には、その若い者たちと何らかの対談はありましたか?」と。 |
| ‘‘Ahu kho me, brāhmaṇa, tehi māṇavakehi saddhiṃ kocideva kathāsallāpo’’ti. | 「婆羅門よ、私にはその若い者たちと何らかの対談がありました」と。 |
| ‘‘Yathā kathaṃ pana bhoto kaccānassa tehi māṇavakehi saddhiṃ ahosi kathāsallāpo’’ti? | 「ではカッチャーナ尊者には、その若い者たちとどのような対談がありましたか?」と。 |
| ‘‘Evaṃ kho me, brāhmaṇa, tehi māṇavakehi saddhiṃ ahosi kathāsallāpo . | 「婆羅門よ、私にはその若い者たちとこのような対談がありました。 |
| ‘‘Sīluttamā pubbatarā ahesuṃ, | 『過去には最上の戒を備えた者たちがいた |
| Te brāhmaṇā ye purāṇaṃ saranti;…Pe…; | 古伝を憶い出す その婆羅門たち …中略… |
| Akhilaṃ sabbabhūtesu, | すべての生きものに対して荒地なきこと |
| So maggo brahmapattiyā’’ti. | それが梵の獲得への道である』と。 |
| ‘‘Evaṃ kho me, brāhmaṇa, tehi māṇavakehi saddhiṃ ahosi kathāsallāpo’’ti. | 婆羅門よ、私にはその若い者たちとこのような対談がありました」と。 |
| ‘‘‘Aguttadvāro’ti [aguttadvāro aguttadvāroti (ka.)] bhavaṃ kaccāno āha. | 「『門が護られない者』とカッチャーナ尊者は言われました。 |
| Kittāvatā nu kho, bho kaccāna, aguttadvāro hotī’’ti? | 友カッチャーナよ、いったい何をもって門が護られない者ですか?」と。 |
| ‘‘Idha, brāhmaṇa, ekacco cakkhunā rūpaṃ disvā piyarūpe rūpe adhimuccati, appiyarūpe rūpe byāpajjati, anupaṭṭhitakāyassati [anupaṭṭhitāya satiyā (syā. kaṃ. pī. ka.) upari āsīvisavagge avassutasutte pana ‘‘anupaṭṭhitakāyassatī’’tveva sabbattha dissati] ca viharati, parittacetaso tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ yathābhūtaṃ nappajānāti yatthassa te uppannā pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti. | 「ここに婆羅門よ、ある者は眼で色を見て、愛しき色に志向し、嫌な色に悪意をもち、身念が現前しないまま住します。小さい心の者は、そこで彼に生じた悪しき不善諸法が残りなく滅する、あの心解脱と慧解脱を如実に了知しません。 |
| Sotena saddaṃ sutvā… | 耳で声を聞いて、 … |
| ghānena gandhaṃ ghāyitvā… | 鼻で香を嗅いで、 … |
| jivhāya rasaṃ sāyitvā… | 舌で味を味わって、 … |
| kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā… | 身で接触に触れて、 … |
| manasā dhammaṃ viññāya piyarūpe dhamme adhimuccati, appiyarūpe ca dhamme byāpajjati, anupaṭṭhitakāyassati ca viharati, parittacetaso tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ yathābhūtaṃ nappajānāti yatthassa te uppannā pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti. | 意で法を識って、愛しき法に志向し、嫌な法に悪意をもち、身念が現前しないまま住します。小さい心の者は、そこで彼に生じた悪しき不善諸法が残りなく滅する、あの心解脱と慧解脱を如実に了知しません。 |
| Evaṃ kho, brāhmaṇa, aguttadvāro hotī’’ti. | 婆羅門よ、門が護られない者はこのようです」と。 |
| ‘‘Acchariyaṃ, bho kaccāna; | 「友カッチャーナよ、稀有なことです。 |
| abbhutaṃ, bho kaccāna! | 友カッチャーナよ、未曾有なことです。 |
| Yāvañcidaṃ bhotā kaccānena aguttadvārova samāno aguttadvāroti akkhāto. | カッチャーナ尊者によって、『門が護られない者』とはこれほどであると告げられました。 |
| ‘‘‘Guttadvāro’ti bhavaṃ kaccāno āha. | 『門が護られた者』とカッチャーナ尊者は言われました。 |
| Kittāvatā nu kho, bho kaccāna, guttadvāro hotī’’ti? | 友カッチャーナよ、いったい何をもって門が護られた者ですか?」と。 |
| ‘‘Idha, brāhmaṇa, bhikkhu cakkhunā rūpaṃ disvā piyarūpe rūpe nādhimuccati, appiyarūpe rūpe na byāpajjati, upaṭṭhitakāyassati ca viharati, appamāṇacetaso tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ yathābhūtaṃ pajānāti yatthassa te uppannā pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti. | 「ここに婆羅門よ、比丘は眼で色を見て、愛しき色に志向せず、嫌な色に悪意をもたず、身念が現前したまま住します。無量の心の者は、そこで彼に生じた悪しき不善諸法が残りなく滅する、あの心解脱と慧解脱を如実に了知します。 |
| Sotena saddaṃ sutvā… | 耳で声を聞いて、 … |
| ghānena gandhaṃ ghāyitvā… | 鼻で香を嗅いで、 … |
| jivhāya rasaṃ sāyitvā… | 舌で味を味わって、 … |
| kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā… | 身で接触に触れて、 … |
| manasā dhammaṃ viññāya piyarūpe dhamme nādhimuccati, appiyarūpe dhamme na byāpajjati, upaṭṭhitakāyassati ca viharati, appamāṇacetaso tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ yathābhūtaṃ pajānāti, yatthassa te uppannā pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti. | 意で法を識って、愛しき法に志向せず、嫌な法に悪意をもたず、身念が現前したまま住します。無量の心の者は、そこで彼に生じた悪しき不善諸法が残りなく滅する、あの心解脱と慧解脱を如実に了知します。 |
| Evaṃ kho, brāhmaṇa, guttadvāro hotī’’ti. | 婆羅門よ、門が護られた者はこのようです」と。 |
| ‘‘Acchariyaṃ, bho kaccāna; | 「友カッチャーナよ、稀有なことです。 |
| abbhutaṃ, bho kaccāna! | 友カッチャーナよ、未曾有なことです。 |
| Yāvañcidaṃ bhotā kaccānena guttadvārova samāno guttadvāroti akkhāto. | カッチャーナ尊者によって、『門が護られた者』とはこれほどであると告げられました。 |
| Abhikkantaṃ, bho kaccāna; | 友カッチャーナよ、素晴らしい。 |
| abhikkantaṃ, bho kaccāna! | 友カッチャーナよ、素晴らしい。 |
| Seyyathāpi, bho kaccāna, nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṃ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya, cakkhumanto rūpāni dakkhantīti; | 友カッチャーナよ、たとえば倒れた者を起こすように、隠されたものを開けるように、迷妄した者に道を告げるように、暗闇に灯明を差し出すように、『眼ある者は姿を見よ』と。 |
| evamevaṃ bhotā kaccānena anekapariyāyena dhammo pakāsito. | まさにそのようにカッチャーナ尊者はさまざまな理をもって法を明らかにされました。 |
| Esāhaṃ, bho kaccāna, taṃ bhagavantaṃ saraṇaṃ gacchāmi, dhammañca, bhikkhusaṅghañca. | 友カッチャーナよ、この私は、かの世尊に、法に、比丘僧伽に帰依いたします。 |
| Upāsakaṃ maṃ bhavaṃ kaccāno dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gataṃ. | カッチャーナ尊者は私を、今日から命ある限り、帰依した優婆塞として保持されますように。 |
| Yathā ca bhavaṃ kaccāno makkarakate upāsakakulāni upasaṅkamati; | そしてカッチャーナ尊者はマッカラカタで優婆塞の家々に近づくように、 |
| evameva lohiccakulaṃ upasaṅkamatu. | まさにそのようにローヒッチャの家に近づいて下さい。 |
| Tattha ye māṇavakā vā māṇavikā vā bhavantaṃ kaccānaṃ abhivādessanti paccuṭṭhissanti āsanaṃ vā udakaṃ vā dassanti, tesaṃ taṃ bhavissati dīgharattaṃ hitāya sukhāyā’’ti. | そのとき婆羅門の若者や娘たちはカッチャーナ尊者に礼拝し、起立し、座処や水を捧げます。それは長きにわたり彼らの恩恵と幸福になるでしょう」と。 |
1)
婆羅門は労働しているのに、仏教の沙門は労働もせず供養を受けていると反感を買っていたという興味深い記述が光明寺経蔵さんにあります。
sn35.132.txt · 最終更新: by h1roemon
