| pariyādāti | pariyādinna | pariyādāna |
| 遍取する | 遍取された | 遍取 |
| 取り尽す | 取り尽された | |
| 取り上げる | 取り上げられた | |
| | | (~gacchati) 完全になくなる |
pariyādāti: to take up in an excessive degree, to exhaust
pariyādinna:遍取せる, 終熄せる, 占拠された exhausted; taken up in a excessive degree
pariyādāna:遍取, 了悟, 盡滅 “taking up completely,” i. e. using up, consummation, consumption, finishing, end
pariyādāti = pari:あまねく、完全に + ādāti:取る
➡(量的に)取り尽くす、(状態的に)占拠する、覆い尽くす、(結果として)完全になくなる
遍取とはあまりなじみのない漢字ですが、簡潔なので採用しました。
pariyādāna gacchatiについては、完全になくなるとします。
類語 parikkhaya:尽き果て
🟦遍取🟦
| ‘Kāyassa bhedā uddhaṃ jīvitapariyādānā idheva sabbavedayitāni anabhinanditāni sītībhavissantī’ti pajānātī’’ti. | 『身の崩壊、命の遍取から後に、ここにおいて、すべての感受されるものは、歓喜されることなく、冷たくなるであろう』と了知します」と。 |
| Evañhi so, bhikkhave, mahāaggikkhandho purimassa ca upādānassa pariyādānā aññassa ca anupahārā [anupāhārā (pī.)] anāhāro nibbāyeyya. | こうして比丘たちよ、その大きな火の塊は最初の取の遍取より、その他の供給なきゆえに、食なきものとして鎮火するでしょう。1) |
| na tassa, bhikkhave, mātugāmo eko ekassa cittaṃ pariyādāya tiṭṭhati yassa lābhasakkārasiloko cittaṃ pariyādāya tiṭṭhati. | 比丘たちよ、ある女性が、ある者の心を遍取してとどまらなくとも、利得、恭敬、名誉は彼の心を遍取してとどまるのです。 |
| Tassa rūpavipariṇāmānuparivattijā paritassanā dhammasamuppādā cittaṃ pariyādāya tiṭṭhanti. | 彼の色の変壊により随転して生じた動揺と共起した法が心を遍取してとどまります。 |
| thinamiddhañca [thīnamiddhañca (sī. syā. kaṃ. pī.)] me cittaṃ pariyādāya tiṭṭhati; | 惛沈・睡眠が私の心を遍取してとどまり、 |
| ‘‘Seyyathāpi, assaji, telañca paṭicca, vaṭṭiñca paṭicca, telappadīpo jhāyeyya; | たとえばアッサジよ、油に縁りて、灯芯に縁りて油灯は燃え、 |
| tasseva telassa ca vaṭṭiyā ca pariyādānā anāhāro nibbāyeyya. | まさにその油と灯芯の遍取ゆえに、食なきものとして鎮火します。2) |
| Seyyathāpi, bhikkhave, sāmuddikāya nāvāya vettabandhanabaddhāya vassamāsāni udake pariyādāya hemantikena thalaṃ ukkhittāya vātātapaparetāni vettabandhanāni. | たとえば比丘たちよ、藤綱で縛られた海船の、雨季の幾月も水を遍取した(吸いきった)のち、冬に陸地に引き上げられ、風と陽光にさらされた藤綱の縛り。 |
| Tāni pāvusakena meghena abhippavuṭṭhāni appakasireneva paṭippassambhanti pūtikāni bhavanti; | それらは雨季の雨雲に打たれて、難なく弛み、腐ったものとなります。 |
| ‘‘Sabbupādānapariyādānāya vo, bhikkhave, dhammaṃ desessāmi. | 「比丘たちよ、君たちに一切の取の遍取のための法を示します。 |
| Cetaso apariyādānā āraddhaṃ hoti vīriyaṃ asallīnaṃ, upaṭṭhitā sati asammuṭṭhā [apammuṭṭhā (sī.), appamuṭṭhā (syā. kaṃ.)], passaddho kāyo asāraddho, samāhitaṃ cittaṃ ekaggaṃ. | 心の遍取なきゆえに沈滞なき精進が始まり、念は現前して忘失されず、身は情熱なく軽安となり、心は一境に定まります。 |
| ‘‘Yassa kassaci, bhikkhave, bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā cakkhuviññeyyesu rūpesu yo rāgo so atthi, yo doso so atthi, yo moho so atthi, yo rāgo so appahīno, yo doso so appahīno, yo moho so appahīno tassa parittā cepi cakkhuviññeyyā rūpā cakkhussa āpāthaṃ āgacchanti pariyādiyantevassa cittaṃ; | 「比丘たちよ、比丘や比丘尼の誰であれ、眼で識られる諸色に貪があり、瞋があり、痴があり、貪が捨て去られず、瞋が捨て去られず、痴が捨て去られない者には、たとえ眼で識られる些少な諸色が眼の認識範囲へ来ても、まさにその者の心を遍取します。 |
| ko pana vādo adhimattānaṃ! | まして、強烈なものはなおさらです。 |
🟦取り尽す🟦
| ‘‘Evameva kho, bhikkhave, ariyasāvakassa diṭṭhisampannassa puggalassa abhisametāvino etadeva bahutaraṃ dukkhaṃ yadidaṃ parikkhīṇaṃ pariyādiṇṇaṃ; | 「まさにそのように比丘たちよ、正見を具えた聖弟子、現観し終えた者にはこれ、すなわち尽き果て取り尽くされた苦こそが、より多く、 |
| Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, katamaṃ nu kho bahutaraṃ, yaṃ vā sambhejjaudakaṃ parikkhīṇaṃ pariyādiṇṇaṃ yāni vā dve vā tīṇi vā udakaphusitāni avasiṭṭhānī’’ti? | 比丘たちよ、これをどう思いますか。取り尽くされ、尽き果てた合流水と二、三滴残った水とでは、いったいどちらのほうが多いですか?」と。 |
| ‘‘Aniccasaññā, bhikkhave, bhāvitā bahulīkatā sabbaṃ kāmarāgaṃ pariyādiyati, sabbaṃ rūparāgaṃ pariyādiyati, sabbaṃ bhavarāgaṃ pariyādiyati, sabbaṃ avijjaṃ pariyādiyati, sabbaṃ asmimānaṃ samūhanati’’. | 「比丘たちよ、無常想は修養され多修されると、すべての欲貪を取り尽し、すべての色貪を取り尽し、すべての有貪を取り尽し、すべての無明を取り尽し、すべての我慢を根絶します。 |
🟦取り上げる🟦
| Atha kho rājā pasenadi kosalo rañño māgadhassa ajātasattuno vedehiputtassa sabbaṃ hatthikāyaṃ pariyādiyitvā sabbaṃ assakāyaṃ pariyādiyitvā sabbaṃ rathakāyaṃ pariyādiyitvā sabbaṃ pattikāyaṃ pariyādiyitvā jīvantameva naṃ osajji [ossaji (sī.), ossajji (syā. kaṃ. pī.)]. | そこでコーサラ国パセーナディ王は、ヴェーデーヒの息子、マガダ国アジャータサットゥ王の全象部隊を取り上げ、全騎馬隊を取り上げ、全二輪戦車隊を取り上げ、全歩兵隊を取り上げて、生きたまま彼を放免した。 |
🟦完全になくなる🟦
| ‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, puriso divasaṃsantatte [divasasantatte (sī.)] ayokaṭāhe dve vā tīṇi vā udakaphusitāni nipāteyya. | たとえば比丘たちよ、日中に熱せられた鉄鍋に男が二、三滴の水滴を落とすとします。 |
| Dandho, bhikkhave, udakaphusitānaṃ nipāto, atha kho naṃ khippameva parikkhayaṃ pariyādānaṃ gaccheyya. | 比丘たちよ、水滴の落下は遅いですが、それはすぐに尽き果て、完全になくなるでしょう。 |