文書の過去の版を表示しています。
| vūpasama | vūpasammati | vūpasanta |
| 寂静 | 寂静となる、静まり返る | 寂静となった |
| 寂滅 | 寂滅する | 寂滅した |
寂静, 寂滅, 静止[m.] relief; clamness; cessation
vi:離れる、強調 + upasama:静寂 = 静まり返る、寂静(upasamaがさらに強調された言葉のようです)
訳語を”寂静、寂滅、静まり返る”としておきます。vūpasametiは使役形。
また似たような類語についてはsanti参照。
用例を調査すると、かなり強い意味のようです。もしかすると寂静は不要で、寂滅のみでよいかも知れません。
sn36.11とsn36.15では、nirodha:滅、paṭippassambhati:鎮まりと同じ意味として使っています。
類語 nirodha:滅、paṭippassambhati:鎮静
🟦寂静🟦
| Imāni pañca bhayāni verāni vūpasantāni honti. | これら五つの恐怖と怨みが寂静となります。 |
| Tasseva dukkhavedaniyassa phassassa nirodhā yaṃ tajjaṃ vedayitaṃ dukkhavedaniyaṃ phassaṃ paṭicca uppannā dukkhavedanā sā nirujjhati sā vūpasammati. | まさにその苦を受けうる触の滅ゆえに、苦を受けうる触に縁りて生じ、応じて感受された苦受。それは滅し、それは寂滅します。 |
| yo vāyodhātuyā nirodho vūpasamo atthaṅgamo, dukkhasseso nirodho rogānaṃ vūpasamo jarāmaraṇassa atthaṅgamo’’ti. | 比丘たちよ、風界の滅、寂静、消滅。それは苦の滅、諸病の寂静、老死の消滅です」と。 |
| ‘‘Ahaṃ, bhikkhave, yāvadeva ākaṅkhāmi vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharāmi. | 比丘たちよ、私は望むままに、尋と伺の寂滅ゆえに、内に明浄ある、心の統一した、尋なき伺なき、定より生じた喜悦と楽ある第二禅を成就して住します。 |
●ここでは滅と全く同じフレーズで列挙されています。
| Atha kho, bhikkhu, mayā anupubbasaṅkhārānaṃ vūpasamo akkhāto. | そこで、比丘よ、私は順次の諸行の寂静を告げます。 |
| chando ca vūpasanto hoti, vitakko ca vūpasanto hoti, saññā ca vūpasantā hoti, tappaccayāpi vedayitaṃ; | 欲が寂静であり、尋が寂静であり、想が寂静である。それに縁りても感受される。 |
🟦寂滅🟦
| Aniccā sabbasaṅkhārā, uppādavayadhammino; | 一切諸行は無常にして 生起と衰滅の性質あり |
| Uppajjitvā nirujjhanti, tesaṃ vūpasamo sukho. | 生じて滅する それらの寂滅は楽なり |
| evameva kho, bhikkhave, bhikkhu ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāvento ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaronto uppannuppanne pāpake akusale dhamme ṭhānaso antaradhāpeti vūpasameti. | まさにそのように比丘たちよ、八支聖道を修養し、八支聖道を多修している比丘は、次々と生じてくる悪しき不善諸法をその場で消し去り、寂滅させます。 |
| Yo ca khvāyaṃ, gahapati, bhikkhu saññāvedayitanirodhaṃ samāpanno, tassapi kāyasaṅkhāro niruddho paṭippassaddho, vacīsaṅkhāro niruddho paṭippassaddho, cittasaṅkhāro niruddho paṭippassaddho, āyu aparikkhīṇo, usmā avūpasantā, indriyāni vippasannāni. | 居士よ、この想受滅に入った比丘。彼の身行も滅し鎮静し、語行も滅し鎮静し、心行も滅し鎮静し、しかし寿命は尽き果てず、熱は寂滅せず、諸根は澄み切っています。 |