| paṭippassambhati | paṭippassaddha | paṭippassaddhi |
| 鎮静する | 鎮静した | 鎮静 |
| 弛む | 弛んだ | 弛み |
安息す, 止息す, 止滅す to subside, to be eased, calmed, or abated, to pass away, to be allayed
paṭi:対して、反して、向かって + passambhati:鎮まる、軽安になる ➡ 鎮静する、弛む
sn36.11、sn36.15ではvūpasama:寂静、nirodha:滅と同列に扱われています。
類語 passaddhi:軽安、nirodha:滅、vūpasama:寂静
| ‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, sāmuddikāya nāvāya vettabandhanabandhāya cha māsāni udake pariyādāya [pariyātāya (ka.), pariyāhatāya (?)] hemantikena thalaṃ ukkhittāya vātātapaparetāni bandhanāni tāni pāvussakena meghena abhippavuṭṭhāni appakasireneva paṭippassambhanti, pūtikāni bhavanti; | 「たとえば比丘たちよ、藤綱で縛られた海船の、六か月のあいだ水を遍取した(吸いきった)のち、冬に陸地に引き上げられ、風と陽光にさらされた(藤綱の)縛り。それらは雨季の雨雲に打たれて、難なく弛み、腐ったものとなります。1) |
| Atha kho anāthapiṇḍikassa gahapatissa andhakāro antaradhāyi, āloko pāturahosi, yaṃ ahosi bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃso, so paṭippassambhi. | するとアナータピンディカ居士には、暗闇が消失し光が現れ、(先ほど)あった恐怖、硬直、身の毛のよだち、それは鎮静した。 |
| Atha kho bhagavato ābādho paṭippassambhi. | すると世尊の患いは鎮静した。 |
| Chayimā, bhikkhu, passaddhiyo. | 比丘よ、これらの六つの軽安があります。 |
| Paṭhamaṃ jhānaṃ samāpannassa vācā paṭippassaddhā hoti. | 初禅に到達した者の語は鎮静しています。 |
| Dutiyaṃ jhānaṃ samāpannassa vitakkavicārā paṭippassaddhā honti. | 第二禅に到達した者の尋と伺は鎮静しています。 |
| Tatiyaṃ jhānaṃ samāpannassa pīti paṭippassaddhā hoti. | 第三禅に到達した者の喜悦は鎮静しています。 |
| Catutthaṃ jhānaṃ samāpannassa assāsapassāsā paṭippassaddhā honti. | 第四禅に到達した者の入息、出息は鎮静しています。 |
| Saññāvedayitanirodhaṃ samāpannassa saññā ca vedanā ca paṭippassaddhā honti. | 想受滅に到達した者の想と受は鎮静しています。 |
| Khīṇāsavassa bhikkhuno rāgo paṭippassaddho hoti, doso paṭippassaddho hoti, moho paṭippassaddho hotī’’ti. | 漏尽の比丘の貪は鎮静しており、瞋は鎮静しており、痴は鎮静しています」と。 |
| ‘‘Yvāyaṃ gahapati, mato kālaṅkato tassa kāyasaṅkhāro niruddho paṭippassaddho, vacīsaṅkhāro niruddho paṭippassaddho, cittasaṅkhāro niruddho paṭippassaddho, āyu parikkhīṇo, usmā vūpasantā, indriyāni viparibhinnāni. | 「居士よ、この最期を迎えた死者。彼の身行は滅し鎮静し、語行は滅し鎮静し、心行は滅し鎮静し、寿命は尽き果て、熱は寂滅し、諸根は瓦解しています。 |
| Yopi me, bhante, gijjhakūṭaṃ pabbataṃ ārohantassa kāyakilamatho cittakilamatho, sopi me paṭippassaddho, dhammo ca me abhisamito’’ti. | 尊者よ、私が霊鷲山を登ったときの身体の疲労と心の疲労 ——それも私には鎮静し2)、そして法が私に現観されました」と。 |
| Taṃ kiṃ maññasi, brāhmaṇa, ahosi te pubbe chando ‘ārāmaṃ gamissāmī’ti? | 婆羅門よ、これをどう思いますか。あなたには前もって『僧園に行こう』という欲がありました。 |
| Tassa te ārāmagatassa yo tajjo chando so paṭippassaddho’’ti? | あなたがその僧園に至ったとき、それに応じた欲というものは鎮静したのでは?」と。 |
| Tañca pana te buddhe aveccappasādaṃ attani samanupassato ṭhānaso vedanā paṭippassambheyya. | そしてまた、あなたが仏陀に対する、その確然たる浄信を、自己のうちに見出すとき、その場で苦痛は鎮静するでしょう。 |
mn31_2:「それではアヌルッダたちよ、君たちには、この住法の超越したところ、この住法の鎮静したところにある、他の、人法を超えた聖者にふさわしい卓越した智見、安住の会得はあるのか?」