| samanupassati | samanupassanā |
| 見なす | 見なし |
| 見出す | |
samanupassati:見る, 認める, 見なす, 考える to see, perceive, regard
samanupassanā:観察 considering
saṃ:共に、同じ、正しく + anupassati:随観する = (同じと)見なす、??正しく随観する
対格Aと奪格Bの2つの目的語をとる場合、AをBと見なすと訳しています。
※AとB両方が対格をとる場合もあるようです。sn22.89
類語 anupassati:随観する
🟦見なす🟦
| ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, bhikkhu, cakkhuṃ ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassasī’’ti? | 「比丘よ、これをどう思いますか。眼を『これは私のもの、これが私である、これは私の我』と見なしますか?」と。 |
| ‘‘Iti ayañceva samanupassanā ‘asmī’ti cassa avigataṃ [adhigataṃ (bahūsu)] hoti. | かくしてこの見なしも、彼の『私あり』というのも離れておらず、 |
| ‘Asmī’ti kho pana, bhikkhave, avigate pañcannaṃ indriyānaṃ avakkanti hoti . | しかし比丘たちよ、『私あり』と離れてないときに五根の来入があります。 |
| cakkhundriyassa sotindriyassa ghānindriyassa jivhindriyassa kāyindriyassa. | 眼根の、耳根の、鼻根の、舌根の、身根の。 |
| ‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ . | 「では無常、苦、変壊法であるもの、いったいそれを見なすことは適切ですか、 |
| ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’’’ti? | 『これは私のもの、これが私である、これは私の我』?」と。 |
| viññāṇe sati, viññāṇaṃ upādāya, viññāṇaṃ abhinivissa . | 識があるとき、識を取して識に執持して、 |
| ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassati. | 『これは私のもの、これが私である、これは私の我』と見なします。 |
| Idha, gahapati, sutavā ariyasāvako ariyānaṃ dassāvī ariyadhammassa kovido ariyadhamme suvinīto sappurisānaṃ dassāvī sappurisadhammassa kovido sappurisadhamme suvinīto na rūpaṃ attato samanupassati, na rūpavantaṃ vā attānaṃ; | 居士よ、ここに聖者たちを見る、聖法を熟知する、聖法にてよく教導され、善人たちを見る、善人法を熟知する、善人法にてよく教導された既聞の聖弟子は色を我と見なさず、また我を色あるものとも、 |
| na attani vā rūpaṃ, na rūpasmiṃ vā attānaṃ. | 色を我のなかにあるとも、我を色のなかにあるとも(見なしません)。 |
| Iti hidaṃ, bhikkhave, vuccati ‘dukkhanirodhagāminī samanupassanā’ti. | 比丘たちよ、かくなるこれが『苦の滅に導く見なし』と呼ばれ、 |
| Ayamevettha attho’’ti. | これがその意味です」と。 |
| ‘‘Ye hi keci, soṇa, samaṇā vā brāhmaṇā vā aniccena rūpena dukkhena vipariṇāmadhammena ‘seyyohamasmī’ti vā samanupassanti; | 「ソーナよ、沙門、婆羅門の誰であれ、無常、苦、変壊法である色をもって『私はより良い』と見なす者たち、 |
| ‘sadisohamasmī’ti vā samanupassanti; | あるいは『私は等しい』と見なす者たち、 |
| ‘hīnohamasmī’ti vā samanupassanti; | あるいは『私は劣っている』と見なす者たちは、 |
| kimaññatra yathābhūtassa adassanā? | 如実の見がない以外の何でしょうか? |
| api ca kho viññāṇaṃ attato samanupassati, api ca kho viññāṇavantaṃ attānaṃ, api ca kho attani viññāṇaṃ, api ca kho viññāṇasmiṃ attānaṃ samanupassati. | それでも識を我と見なし、または我を識あるものと見なし、または識を我のなかにあると見なし、または我を識のなかにあると見なします。 |
| Yā kho pana sā, bhikkhave, samanupassanā saṅkhāro so. | しかし比丘たちよ、その見なし。それは行です。 |
| ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, āvuso yamaka, rūpaṃ tathāgatoti samanupassasī’’ti? | 「友ヤマカよ、これをどう思いますか。色を如来と見なしますか?」と。1) |
| No ce kirāyasmā khemako imesu pañcasu upādānakkhandhesu kiñci attaṃ vā attaniyaṃ vā samanupassati. | もしケーマカ尊者がこれら五取蘊のうちどれも我や我所と見なしていないなら、 |
| Tenahāyasmā khemako arahaṃ khīṇāsavo’’’ti. | それではケーマカ尊者は漏尽の阿羅漢ですか?』」と。 |
🟦見出す🟦
| Tañca panassa buddhe appasādaṃ attani samanupassato hoti uttāso, hoti chambhitattaṃ, hoti samparāyikaṃ maraṇabhayaṃ. | そしてまた、彼が仏陀に対する、その浄信を欠くことを、自己のうちに見出すとき、おののきがあり、硬直があり、来世に関わる死の恐怖があります。 |
| ‘‘Rūpaṃ, bhikkhave, yoniso manasi karotha, rūpāniccatañca yathābhūtaṃ samanupassatha. | 「比丘たちよ、色を根源から作意し、色の無常性を如実に見出しなさい。 |
| ‘‘Nāhaṃ, bhikkhave, aññaṃ ekanikāyampi samanupassāmi evaṃ cittaṃ. | 比丘たちよ、私はこのように多彩な一部類を他に見出しません。 |
| Yathayidaṃ, bhikkhave, tiracchānagatā pāṇā, tepi kho, bhikkhave, tiracchānagatā pāṇā citteneva cittitā, tehipi kho, bhikkhave, tiracchānagatehi pāṇehi cittaññeva cittataraṃ. | 比丘たちよ、それはすなわち畜生となった生命たちです。比丘たちよ、畜生となったその生命たちもまさに心によって描かれました。その畜生となった生命たちよりも、じつに心はより多彩です。比丘たちよ。 |
| ‘‘Nāhaṃ, bhikkhave, aññaṃ ekadhammampi samanupassāmi, yena anuppanno vā ariyo aṭṭhaṅgiko maggo uppajjati, uppanno vā ariyo aṭṭhaṅgiko maggo bhāvanāpāripūriṃ gacchati, yathayidaṃ, bhikkhave, kalyāṇamittatā. | 「比丘たちよ、それによって未生の八支聖道が生じ、既生の八支聖道が修養、成満に至るような他の一法を、私は見出しません。比丘たちよ、それはすなわち善友であることです。 |
| Evameva kho, āvuso, bhikkhu chasu phassāyatanesu nevattānaṃ na attaniyaṃ samanupassati. | まさにそのように友よ、比丘は六触処のうちに、我も、我所も見出しません。 |
| ‘‘Bāhiraṃ, bhikkhave, aṅganti karitvā nāññaṃ ekaṅgampi samanupassāmi sattannaṃ bojjhaṅgānaṃ uppādāya, yathayidaṃ . | 「比丘たちよ、七覚支の生起のための外なる支分(要素)として、私は他に一つの支分も見出しません 。 |