diṭṭhadhamma
文書の過去の版を表示しています。
| diṭṭhadhamma |
|---|
| 現法 |
現在、現世、今世
diṭṭha:(現に)見られる + dhamma:法 ⇒ 法を現に見つつ
伝統的な訳語をあてておきます。処格のdiṭṭhe dhamme(現法において、現法で)のかたちで頻出語です。
現世という意味もありますが、次の用例では未来、過去の文章表現内でも使われています。
| ‘‘Ye hi keci, bhikkhave, atītamaddhānaṃ bhikkhū āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihariṃsu, sabbe te catunnaṃ iddhipādānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā. | 「比丘たちよ、過去の時、諸漏の尽滅ゆえに漏なき心解脱・慧解脱を、まさに現法で自ら証知して、実証して、具足して住した比丘は誰であれ、みな四神足の修養・多修によるのです。 |
| Ye hi keci, bhikkhave, anāgatamaddhānaṃ bhikkhū āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissanti, sabbe te catunnaṃ iddhipādānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā. | 比丘たちよ、未来の時、諸漏の尽滅ゆえに漏なき心解脱・慧解脱を、まさに現法で自ら証知して、実証して、具足して住する比丘は誰であれ、みな四神足の修養・多修によるのです。 |
出典: sn51.7
類語
samparāya:来世、sandiṭṭhika:現に見られる、diṭṭhadhammasukhavihāra:現法楽住
出典: sn12.16
出典: sn12.29
具格で表現されています。
出典: sn12.33
| Evameva kho, bhikkhave, yo hi koci samaṇo vā brāhmaṇo vā uppannaṃ visamagataṃ saññaṃ na khippameva pajahati vinodeti byantīkaroti anabhāvaṃ gameti, so diṭṭhe ceva dhamme dukkhaṃ viharati savighātaṃ saupāyāsaṃ sapariḷāhaṃ; | まさにそのように比丘たちよ、沙門、婆羅門の誰であれ、生じて不正に至った想をすぐに断じ、除去し、終結させ、非有に至らせない者。彼はまさに現法で、困惑あり悩みあり熱悩ありて苦しく住するでしょう。 |
出典: sn14.12
出典: sn16.9
出典: sn17.30
現世という意味で使われています。
出典: sn3.17
| Yasmā ca kho, āvuso, kusale dhamme upasampajja viharato diṭṭhe ceva dhamme sukho vihāro avighāto anupāyāso apariḷāho, kāyassa ca bhedā paraṃ maraṇā sugati pāṭikaṅkhā, tasmā bhagavā kusalānaṃ dhammānaṃ upasampadaṃ vaṇṇetī’’ti. | しかし友よ、諸善法を具足して住する者には現法で困惑なき、悩みなき、熱悩なき楽住があり、そして身の崩壊より死後に善趣が予期されるゆえ、世尊は諸善法の具足を称えるのです」と。 |
出典: sn22.2
| Atha kho rājā pasenadi kosalo aparena samayena susallikhitagatto pāṇinā gattāni anumajjanto tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi . | そして後になってコーサラ国のパセーナディ王はよく削減された五体となり、手の平で五体をなでながら、その時、この感興句を発した。 |
| ‘‘ubhayena vata maṃ so bhagavā atthena anukampi . | 「ああ、かの世尊は両方の利益をもって私を憐れまれた |
| diṭṭhadhammikena ceva atthena samparāyikena cā’’ti. | 現法の利益と 来世の(利益)により」と。 |
出典: sn3.13
| ‘‘Ettha ca te, āvuso yamaka, diṭṭheva dhamme saccato thetato [tathato (syā. kaṃ.)] tathāgate anupalabbhiyamāne [tathāgate anupalabbhamāne (?)], kallaṃ nu te taṃ veyyākaraṇaṃ . | 「では友ヤマカよ、ここで君によって現法で真実として確固として如来が知り得ないなら、いったい君のその明言は適切ですか、1) |
1)
漏尽の比丘に関する質問に対して如来をひきあいにして答えています。如来=漏尽の比丘と見ていたのでしょうか?
出典: sn22.85
diṭṭhadhamma.1770931535.txt.gz · 最終更新: by h1roemon
