| ‘‘Pañcimāni, bhikkhave, indriyāni. | 「比丘たちよ、これら五つの根があります。 |
| Katamāni pañca? | 五とは何か。 |
| Saddhindriyaṃ…pe… | 信根、精進根、念根、定根、 |
| paññindriyaṃ. | 慧根です。 |
| Katamañca, bhikkhave, saddhindriyaṃ? | では比丘たちよ、信根とは何か? |
| Idha, bhikkhave, ariyasāvako saddho hoti, saddahati tathāgatassa bodhiṃ . | 比丘たちよ、ここに聖弟子は信ある者であり、如来の覚りを信じます。 |
| ‘itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā’ti . | 『かの世尊は阿羅漢、正等覚者、明行足、善逝、世間解、無上の調御丈夫、神々と人間の師、仏陀、世尊である』と。 |
| idaṃ vuccati, bhikkhave, saddhindriyaṃ. | 比丘たちよ、これが信根と呼ばれます。 |
| ‘‘Katamañca, bhikkhave, vīriyindriyaṃ? | では比丘たちよ、精進根とは何か? |
| Idha, bhikkhave, ariyasāvako āraddhavīriyo viharati akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya, kusalānaṃ dhammānaṃ upasampadāya, thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu. | 比丘たちよ、ここに聖弟子は、不善諸法の断のため、諸善法の具足のために精進に励み住します。諸善法において根気よく堅固に奮闘し、責務を投げ出しません。 |
| So anuppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ anuppādāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati; | 彼は未生の悪しき不善諸法の不生起のために、意欲を起こし、努力し、精進に励み、心を込め、勤めます。 |
| uppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati; | 既生の悪しき不善諸法の断のために、意欲を起こし、努力し、精進に励み、心を込め、勤めます。 |
| anuppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ uppādāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati; | 未生の諸善法の生起のために、意欲を起こし、努力し、精進に励み、心を込め、勤めます。 |
| uppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ ṭhitiyā [samāpattiyā (syā. kaṃ. ka.)] asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati . | 既生の諸善法の存続、無忘失、増大、繁栄、修養、成満のために、意欲を起こし、努力し、精進に励み、心を込め、勤めます。 |
| idaṃ vuccati, bhikkhave, vīriyindriyaṃ. | 比丘たちよ、これが精進根と呼ばれます。 |
| ‘‘Katamañca, bhikkhave, satindriyaṃ? | では比丘たちよ、念根とは何か? |
| Idha, bhikkhave, ariyasāvako satimā hoti paramena satinepakkena samannāgato, cirakatampi cirabhāsitampi saritā anussaritā. | 比丘たちよ、ここに聖弟子は、最上の明晰な念を備えた具念者です。ずっと前に行われたことも、ずっと前に語られたことも、憶い出し、追憶されます。 |
| So kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ; | 彼は、身において身を随観し熱意と正知と念ある者として住します。世間における羨望と憂を調伏しつつ。 |
| vedanāsu…pe… | 諸受において …中略… |
| citte…pe… | 心において …中略… |
| dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ . | 諸法において法を随観し熱意と正知と念ある者として住します。世間における羨望と憂を調伏しつつ。 |
| idaṃ vuccati, bhikkhave, satindriyaṃ. | 比丘たちよ、これが念根と呼ばれます。 |
| ‘‘Katamañca, bhikkhave, samādhindriyaṃ? | では比丘たちよ、定根とは何か? |
| Idha, bhikkhave, ariyasāvako vossaggārammaṇaṃ karitvā labhati samādhiṃ, labhati cittassa ekaggataṃ. | 比丘たちよ、ここに聖弟子は棄捨を所縁として、定を得、心の一境性を得ます。 |
| So vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. | 彼は諸欲から遠離して、不善諸法から遠離して、尋あり伺ある、遠離より生じた喜悦と楽ある初禅を成就して住します。 |
| Vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. | 尋と伺の寂滅ゆえに、内に明浄ある、心の統一した、尋なき伺なき、定より生じた喜悦と楽ある第二禅を成就して住します。 |
| Pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati sato ca sampajāno sukhañca kāyena paṭisaṃvedeti yaṃ taṃ ariyā ācikkhanti ‘upekkhako satimā sukhavihārī’ti tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. | 喜悦の退色ゆえに、捨ある者として住し、念じ正知しつつ身による楽を体験し、聖者たちがそれを『捨と念ある楽住者』と告げる第三禅を成就して住します。 |
| Sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati . | 楽の断ゆえに苦の断ゆえに、以前の嬉、憂の消滅ゆえに、不苦不楽なる、捨と念により遍浄な第四禅を成就して住します。 |
| idaṃ vuccati, bhikkhave, samādhindriyaṃ. | 比丘たちよ、これが定根と呼ばれます。 |
| ‘‘Katamañca, bhikkhave, paññindriyaṃ? | それでは比丘たちよ、慧根とは何か? |
| Idha, bhikkhave, ariyasāvako paññavā hoti udayatthagāminiyā paññāya samannāgato ariyāya nibbedhikāya, sammā dukkhakkhayagāminiyā. | 比丘たちよ、ここに聖弟子は智慧ある者であり、生起と消滅に向かう、聖なる貫通の、正しく苦の尽滅に向かう智慧を備えています。 |
| So ‘idaṃ dukkha’nti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘ayaṃ dukkhasamudayo’ti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘ayaṃ dukkhanirodho’ti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ pajānāti . | 彼は『これは苦である』と如実に証知し、『これは苦の集起である』と如実に証知し、『これは苦の滅である』と如実に証知し、『これは苦の滅に至る行道である』と如実に証知します。 |
| idaṃ vuccati, bhikkhave, paññindriyaṃ. | 比丘たちよ、これが慧根と呼ばれます。 |
| Imāni kho, bhikkhave, pañcindriyānī’’ti. | 比丘たちよ、これらが五根です」と。 |