| saṃyojana | ||
|---|---|---|
| 結 | 結縛 | 諸結縛 [複数] |
結, 繫縛, 結縛
bond, fetter; especially the fetters that bind man to the wheel of transmigration
saṃ:共に + yojana:軛(くびき)→ 共に軛をかせられた
saṃyuñjati:結ぶからきた名詞です。saṃyoga:結合との違いの調査のため別ページとしました。
●sn22.120ではこう説かれています。
| Katame ca, bhikkhave, saṃyojaniyā dhammā, katamaṃ saṃyojanaṃ? | それでは比丘たちよ、結縛につながる諸法とは何か、結縛とは何か? |
| Rūpaṃ, bhikkhave, saṃyojaniyo dhammo; | 比丘たちよ、色は結縛につながる法であり、 |
| yo tattha chandarāgo, taṃ tattha saṃyojanaṃ. | そこでの愛着、それがそこでの結縛です。 |
| Vedanā…pe… | 受は …中略… |
| saññā… | 想は … |
| saṅkhārā… | 行は … |
| viññāṇaṃ saṃyojaniyo dhammo; | 識は結縛につながる法であり、 |
| yo tattha chandarāgo, taṃ tattha saṃyojanaṃ. | そこでの愛着、それがそこでの結縛です。 |
●sn35.109ではこう説かれています。
「それでは比丘たちよ、何が結縛につながる諸法であり、何が結縛なのか?
比丘たちよ、眼(耳・鼻・舌・身・意)は結縛につながる法である。そこでの愛着、それがそこでの結縛である。」
●sn35.122ではこう説かれています。
「それでは比丘たちよ、何が結縛につながる諸法であり、何が結縛なのか?
比丘たちよ、眼(耳・鼻・舌・身・意)により識られる、望ましき、所愛の、好みの、愛しき、欲を近寄せ、魅了する
諸色(諸声・諸香・諸味・諸接触・諸法)がある。
比丘たちよ、これらが結縛につながる諸法と言われる。そこでの愛着、それがそこでの結縛である。」
●生類を輪廻に結ぶものとして五下分結と五上分結、あわせて十の結縛が説かれています。
| Yato kho, bhikkhave, bhikkhuno sukhāya vedanāya rāgānusayo pahīno hoti, dukkhāya vedanāya paṭighānusayo pahīno hoti, adukkhamasukhāya vedanāya avijjānusayo pahīno hoti, ayaṃ vuccati, bhikkhave, ‘bhikkhu niranusayo sammaddaso acchecchi [acchejji (bahūsu)] taṇhaṃ, vivattayi [vāvattayi (sī.)] saṃyojanaṃ, sammā mānābhisamayā antamakāsi dukkhassā’’’ti. | 比丘たちよ、比丘の、楽受における貪の随眠が捨て去られ、苦受における反感の随眠が捨て去られ、不苦不楽受における無明の随眠が捨て去られているならば、比丘たちよ、これは『随眠なく正しく見る比丘は、渇愛を切断し、結縛をほどき、正しき慢の現観により苦の終わりをなした』と言われます」と。 |