ユーザ用ツール

サイト用ツール


sn22.82

文書の過去の版を表示しています。


sn22.82『満月経』Puṇṇamasuttaṃ

Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati pubbārāme migāramātupāsāde mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ. ある時、世尊はサーヴァッティーの東園、鹿母(ろくも)講堂に大比丘僧伽と共に住しておられた。
Tena kho pana samayena bhagavā tadahuposathe pannarase puṇṇāya puṇṇamāya rattiyā bhikkhusaṅghaparivuto ajjhokāse nisinno hoti. さてその時、世尊はその布薩の十五日、満月の満ちた夜に、比丘僧伽に囲まれて野外に坐っておられた。
Atha kho aññataro bhikkhu uṭṭhāyāsanā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā bhagavantaṃ etadavoca . すると、とある比丘が坐から起き上って、上衣を一肩にかけ世尊へ合掌を向けて世尊にこう言った。
‘‘puccheyyāhaṃ, bhante, bhagavantaṃ kiñcideva [kañcideva (?)] desaṃ, sace me bhagavā okāsaṃ karoti pañhassa veyyākaraṇāyā’’ti?「尊者よ、もし世尊が私へ質問の解答への機会を頂けるなら、私は世尊にいくつかの点を問いたいです」と。
‘‘Tena hi tvaṃ, bhikkhu, sake āsane nisīditvā puccha yadākaṅkhasī’’ti.「それでは比丘よ、君は自分の座処に座ってから望むことを問いなさい」と。
‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho so bhikkhu bhagavato paṭissutvā sake āsane nisīditvā bhagavantaṃ etadavoca .「尊者よ、そのように」とその比丘は世尊に応えて、自分の座処に座ってから世尊にこう言った。
‘‘ime nu kho, bhante, pañcupādānakkhandhā, seyyathidaṃ .「尊者よ、いったいこれらが五取蘊ですか、すなわち
rūpupādānakkhandho, vedanupādānakkhandho, saññupādānakkhandho, saṅkhārupādānakkhandho, viññāṇupādānakkhandho’’ti. ですか?」と。
‘‘Ime kho pana, bhikkhu, pañcupādānakkhandhā;「比丘よ、はたしてこれらが五取蘊です、
seyyathidaṃ . すなわち、
rūpupādānakkhandho…pe… 、 …中略…
viññāṇupādānakkhandho’’ti. です」と。
‘‘Sādhu, bhante’’ti kho so bhikkhu bhagavato bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā bhagavantaṃ uttariṃ pañhaṃ apucchi .善きかな、尊者よ」と、その比丘は世尊の所説に歓喜し、随喜して、さらに世尊に質問をした。
‘‘Ime kho pana, bhante, pañcupādānakkhandhā kiṃmūlakā’’ti?「では尊者よ、これら五取蘊は何を根本としますか?」と。
‘‘Ime kho, bhikkhu, pañcupādānakkhandhā chandamūlakā’’ti…pe…「比丘よ、これら五取蘊根本とします」と。 …中略…
taññeva nu kho, bhante, upādānaṃ te pañcupādānakkhandhā udāhu aññatra pañcahi upādānakkhandhehi upādānanti?「尊者よ、いったいかの(十二縁起の)は、じつにそれら五取蘊のことですか、それとも五取蘊以外のですか?」と。
‘‘Na kho, bhikkhu, taññeva upādānaṃ te pañcupādānakkhandhā nāpi aññatra pañcahi upādānakkhandhehi upādānaṃ, api ca yo tattha chandarāgo taṃ tattha upādāna’’nti.「比丘よ、かの(十二縁起の)はそれら五取蘊のことではなく、五取蘊以外のでもありません。しかしそこでの愛着、それがそこでのです」と。
‘‘Sādhu, bhante’’ti kho so bhikkhu…pe…善きかな、尊者よ」と、その比丘は …中略…
uttariṃ pañhaṃ apucchi . さらに質問をした。
‘‘Siyā pana, bhante, pañcupādānakkhandhesu chandarāgavemattatā’’ti?「では尊者よ、五取蘊への愛着の相違性はありえますか?」と。
‘‘Siyā, bhikkhū’’ti bhagavā avoca .「比丘よ、ありえます。」と世尊はおっしゃった。
‘‘idha, bhikkhu, ekaccassa evaṃ hoti .「ここで比丘よ、ある者にはこのような(思い)があります。
‘evaṃrūpo siyaṃ anāgatamaddhānaṃ, evaṃvedano siyaṃ anāgatamaddhānaṃ, evaṃsañño siyaṃ anāgatamaddhānaṃ, evaṃsaṅkhāro siyaṃ anāgatamaddhānaṃ, evaṃviññāṇo siyaṃ anāgatamaddhāna’nti.未来の時このようなでありたい、未来の時このようなでありたい、未来の時このようなでありたい、未来の時このようなでありたい、未来の時このようなでありたい』と。
Evaṃ kho, bhikkhu, siyā pañcupādānakkhandhesu chandarāgavemattatā’’ti? 比丘よ、このように五取蘊への愛着の相違性はありえます」と。
‘‘Sādhu, bhante’’ti kho so bhikkhu…pe…善きかな、尊者よ」と、その比丘は …中略…
uttariṃ pañhaṃ apucchi . さらに質問をした。
‘‘Kittāvatā nu kho, bhante, khandhānaṃ khandhādhivacana’’nti?「尊者よ、いったい何をもって諸蘊の『』の指示語としますか?」と。
‘‘Yaṃ kiñci, bhikkhu, rūpaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā oḷārikaṃ vā sukhumaṃ vā hīnaṃ vā paṇītaṃ vā yaṃ dūre santike vā, ayaṃ vuccati rūpakkhandho. 比丘よ、過去・未来・現在のいかなるであれ、内の外の粗雑な、微細な、劣った、優れた、遠く、近くのもの、これがと呼ばれます。
Yā kāci vedanā… およそ … いかなるであれ、 …
yā kāci saññā … およそ … いかなるであれ、 …
ye keci saṅkhārā… およそ … いかなるであれ、 …
yaṃ kiñci viññāṇaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā oḷārikaṃ vā sukhumaṃ vā hīnaṃ vā paṇītaṃ vā yaṃ dūre santike vā, ayaṃ vuccati viññāṇakkhandho. 過去・未来・現在のいかなるであれ、内の外の粗雑な、微細な、劣った、優れた、遠く、近くのもの、これがと呼ばれます。
Ettāvatā kho, bhikkhu, khandhānaṃ khandhādhivacana’’nti.「比丘よ、これをもって諸蘊の『』の指示語とします」と。
‘‘Sādhu, bhante’’ti kho so bhikkhu…pe…善きかな、尊者よ」と、その比丘は …中略…
apucchi . 質問をした。
‘‘Ko nu kho, bhante, hetu ko paccayo rūpakkhandhassa paññāpanāya;「尊者よ、いったい告知には、何がであり、何がですか。
ko hetu ko paccayo vedanākkhandhassa paññāpanāya; 告知には、何がであり、何がですか。
ko hetu ko paccayo saññākkhandhassa paññāpanāya; 告知には、何がであり、何がですか。
ko hetu ko paccayo saṅkhārakkhandhassa paññāpanāya; 告知には、何がであり、何がですか。
ko hetu ko paccayo viññāṇakkhandhassa paññāpanāyā’’ti? 告知には、何がであり、何がですか?」と。
‘‘Cattāro kho, bhikkhu, mahābhūtā hetu, cattāro mahābhūtā paccayo rūpakkhandhassa paññāpanāya.「比丘よ、告知には、四大種であり、四大種です。
Phasso hetu phasso paccayo vedanākkhandhassa paññāpanāya. 告知には、であり、です。
Phasso hetu phasso paccayo saññākkhandhassa paññāpanāya. 告知には、であり、です。
Phasso hetu, phasso paccayo saṅkhārakkhandhassa paññāpanāya. 告知には、であり、です。
Nāmarūpaṃ hetu, nāmarūpaṃ paccayo viññāṇakkhandhassa paññāpanāyā’’ti. 告知には、名色であり、名色です」と。
‘‘Sādhu, bhante’’ti kho so bhikkhu…pe…善きかな、尊者よ」と、その比丘は …中略…
apucchi . 質問をした。
‘‘Kathaṃ nu kho, bhante, sakkāyadiṭṭhi hotī’’ti?「尊者よ、いったいどのように有身見がありますか?」と。
‘‘Idha, bhikkhu, assutavā puthujjano ariyānaṃ adassāvī ariyadhammassa akovido ariyadhamme avinīto, sappurisānaṃ adassāvī sappurisadhammassa akovido sappurisadhamme avinīto rūpaṃ attato samanupassati, rūpavantaṃ vā attānaṃ;「比丘よ、ここに聖者たちをず、聖法熟知せず、聖法にて教導されず、善人たちをず、善人法熟知せず、善人法にて教導されない無聞凡夫見なし、あるいはあるものと、
attani vā rūpaṃ, rūpasmiṃ vā attānaṃ; のなかにあると、のなかにあると(見なします)。
vedanaṃ… を …
saññaṃ… を …
saṅkhāre… を …
viññāṇaṃ… attato samanupassati, viññāṇavantaṃ vā attānaṃ; を … 見なし、あるいはあるものと、
attani vā viññāṇaṃ, viññāṇasmiṃ vā attānaṃ. のなかにあると、のなかにあると(見なします)。
Evaṃ kho, bhikkhu, sakkāyadiṭṭhi hotī’’ti. 比丘よ、このように有身見があります」と。
‘‘Sādhu, bhante’’ti kho so bhikkhu…pe…善きかな、尊者よ」と、その比丘は …中略…
apucchi . 質問をした。
‘‘Kathaṃ pana, bhante, sakkāyadiṭṭhi na hotī’’ti?「では尊者よ、どのように有身見がないのですか?」と。
‘‘Idha, bhikkhu, sutavā ariyasāvako ariyānaṃ dassāvī ariyadhammassa kovido ariyadhamme suvinīto, sappurisānaṃ dassāvī sappurisadhammassa kovido sappurisadhamme suvinīto na rūpaṃ attato samanupassati, na rūpavantaṃ vā attānaṃ;「比丘よ、ここに聖者たちを見る、聖法熟知する、聖法にてよく教導され、善人たちを見る、善人法熟知する、善人法にてよく教導された既聞聖弟子見なさず、またあるものとも、
na attani vā rūpaṃ, na rūpasmiṃ vā attānaṃ; のなかにあるとも、のなかにあるとも(見なしません)。
na vedanaṃ… を我と見なさず、 …
na saññaṃ… を我と見なさず、 …
na saṅkhāre… を我と見なさず、…
na viññāṇaṃ attato samanupassati, na viññāṇavantaṃ vā attānaṃ; 彼は見なさず、またあるものとも、
na attani vā viññāṇaṃ, na viññāṇasmiṃ vā attānaṃ. のなかにあるとも、のなかにあるとも(見なしません)。
Evaṃ kho, bhikkhu, sakkāyadiṭṭhi na hotī’’ti. 比丘よ、このように有身見がないのです」と。
‘‘Sādhu, bhante’’ti kho so bhikkhu…pe…善きかな、尊者よ」と、その比丘は …中略…
apucchi . 質問をした。
‘‘Ko nu kho, bhante, rūpassa assādo, ko ādīnavo, kiṃ nissaraṇaṃ;「いったい何が楽味で、何が危難で、何が出離ですか、
ko vedanāya… 何がの …
ko saññāya… 何がの …
ko saṅkhārānaṃ… 何がの …
ko viññāṇassa assādo, ko ādīnavo, kiṃ nissaraṇa’’nti? 何が楽味で、何が危難で、何が出離ですか?」と。
‘‘Yaṃ kho, bhikkhu, rūpaṃ paṭicca uppajjati sukhaṃ somanassaṃ .「比丘よ、縁りて生じる
ayaṃ rūpassa assādo. これが楽味です。
Yaṃ rūpaṃ aniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ . 無常変壊法であること、
ayaṃ rūpassa ādīnavo. これが危難です。
Yo rūpasmiṃ chandarāgavinayo chandarāgappahānaṃ . への愛着調伏愛着
idaṃ rūpassa nissaraṇaṃ. これが出離です。
Yaṃ vedanaṃ paṭicca… 縁りて …
yaṃ saññaṃ paṭicca… 縁りて …
ye saṅkhāre paṭicca… 縁りて …
yaṃ viññāṇaṃ paṭicca uppajjati sukhaṃ somanassaṃ . 縁りて生じる
ayaṃ viññāṇassa assādo. これが楽味です。
Yaṃ viññāṇaṃ aniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ . 無常変壊法であること、
ayaṃ viññāṇassa ādīnavo. これが危難です。
Yo viññāṇasmiṃ chandarāgavinayo chandarāgappahānaṃ . への愛着調伏愛着
idaṃ viññāṇassa nissaraṇa’’nti. これが出離です」と。
‘‘Sādhu, bhante’’ti kho so bhikkhu bhagavato bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā bhagavantaṃ uttariṃ pañhaṃ apucchi .善きかな、尊者よ」と、その比丘は世尊の所説に歓喜し、随喜して、さらに世尊に質問をした。
‘‘Kathaṃ nu kho, bhante, jānato, kathaṃ passato imasmiñca saviññāṇake kāye bahiddhā ca sabbanimittesu ahaṅkāramamaṅkāramānānusayā na hontī’’ti?「尊者よ、いったいどのように知りどのように見る者には、このあるにおける、そして外のあらゆる特相における我執我所執随眠がないのですか?」と。
‘‘Yaṃ kiñci, bhikkhu, rūpaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā oḷārikaṃ vā sukhumaṃ vā hīnaṃ vā paṇītaṃ vā yaṃ dūre santike vā, sabbaṃ rūpaṃ .「過去・未来・現在のいかなるであれ、内の外の粗雑な、微細な、劣った、優れた、遠く、近くのあらゆるを、
‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya passati.『これは私のものではない、これは私ではない、これは私の我ではない』と、そのようにこれを如実に正しい智慧で見ます。
Yā kāci vedanā… およそ … いかなるであれ、 …
yā kāci saññā… およそ … いかなるであれ、 …
ye keci saṅkhārā… およそ … いかなるであれ、 …
yaṃ kiñci viññāṇaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā oḷārikaṃ vā sukhumaṃ vā hīnaṃ vā paṇītaṃ vā yaṃ dūre santike vā, sabbaṃ viññāṇaṃ . 過去・未来・現在のいかなるであれ、内の外の粗雑な、微細な、劣った、優れた、遠く、近くのあらゆるを、
‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya passati.『これは私のものではない、これは私ではない、これは私の我ではない』と、そのようにこれを如実に正しい智慧で見ます。
Evaṃ kho, bhikkhu, jānato evaṃ passato imasmiñca saviññāṇake kāye bahiddhā ca sabbanimittesu ahaṅkāramamaṅkāramānānusayā na hontī’’ti. 比丘よ、このように知りこのように見る者には、このあるにおける、そして外のあらゆる特相における我執我所執随眠がありません」と。
Tena kho pana samayena aññatarassa bhikkhuno evaṃ cetaso parivitakko udapādi . さてその時、とある比丘のこのような考察生じた
‘‘iti kira bho rūpaṃ anattā, vedanā…「ああ、かくしてこうなるらしい。無我であり、は …
saññā… は …
saṅkhārā… は …
viññāṇaṃ anattā; 無我であり、
anattakatāni kammāni kathamattānaṃ [katamattānaṃ (pī.), kammattānaṃ (syā. kaṃ. ka.)] phusissantī’’ti. 無我によってなされた諸々のがどうして(未来に)に触れるだろうか?」と。
Atha kho bhagavā tassa bhikkhuno cetasā ceto parivitakkamaññāya bhikkhū āmantesi . さて世尊はにより、その比丘の考察を了知して比丘たちに呼びかけられた。
‘‘Ṭhānaṃ kho panetaṃ, bhikkhave, vijjati yaṃ idhekacco moghapuriso avidvā avijjāgato taṇhādhipateyyena cetasā satthusāsanaṃ atidhāvitabbaṃ maññeyya.「さて比丘たちよ、ここに一部の無知な愚か者が渇愛の威力あるをもって無明に至って、師の教えが超過されるべきと思うようなこともあります。
Iti kira, bho, rūpaṃ anattā, vedanā…『ああ、かくしてこうなるらしい。無我であり、は …
saññā… は …
saṅkhārā… は …
viññāṇaṃ anattā. 無我であり、
Anattakatāni kammāni kathamattānaṃ phusissantīti? 無我によってなされた諸々のがどうして(未来に)に触れるだろうか?』と。
Paṭipucchāvinītā kho me tumhe, bhikkhave, tatra tatra tesu tesu dhammesu. (しかし)比丘たちよ、それぞれ、それらのについて君たちは私の問答により教導されています。
‘‘Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, rūpaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti?「比丘たちよ、これをどう思いますか。常住ですか、無常ですか?」と。
‘‘Aniccaṃ, bhante’’.無常です、尊者よ。」
‘‘Vedanā… は …
saññā… は …
saṅkhārā… は …
viññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti?常住ですか、無常ですか?」と。
‘‘Aniccaṃ, bhante’’.無常です、尊者よ。」
‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā’’ti?「では無常なもの、それはですか、ですか?」と。
‘‘Dukkhaṃ, bhante’’.です、尊者よ。」
‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ .「では無常なるなる変壊法、いったいそれを見なすことは適切ですか、
‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’’’ti?『これは私のもの、これが私である、これは私の我』?」と。
‘‘No hetaṃ, bhante’’.「いいえ、尊者よ。」
Tasmātiha…pe…「それゆえここに …中略…
evaṃ passaṃ…pe… このように見る …中略…
nāparaṃ itthattāyāti pajānātī’’ti. 二度とこの状態はない』と了知する」と。
‘‘Dve khandhā taññeva siyaṃ, adhivacanañca hetunā;から二つ、『(取は)それである』、『私はありたい』、指示語、そしてによる(告知)
Sakkāyena duve vuttā, assādaviññāṇakena ca; 有身から二つ、楽味、そして(ある集まり)によることが説かれた。
Ete dasavidhā vuttā, hoti bhikkhu pucchāyā’’ti. 比丘が問うて、これら十種が説かれている」と。

1)

sn22.82.1766775806.txt.gz · 最終更新: by h1roemon