ユーザ用ツール

サイト用ツール


mn19_2

mn19(2) 『双尋経(2)』 (そうじんきょう、 Dvedhāvitakkasuttaṃ、ドゥヴェハービタッカ・スッタ)

 比丘たちよ、たとえば夏の最終月、すべての穀物が村の端に集められたとき、牛飼いが牛たちを守っているとする。木の根元に行き、あるいは野原に行った彼には、をもってなされるべきことがある。
『これらが牛たちである』と(見張ること)。
 まさにそのように比丘たちよ、をもってなされるべきことがある。。
『これらが諸法1)である』と(見張ること)。
 
 しかし比丘たちよ、私には沈滞なき精進まれており、現前して忘失されず、は情熱なく軽安となり、一境定まっていた。
 比丘たちよ、その私はひたすら諸欲から遠離して、不善諸法から遠離して、ありある、遠離より生じた喜悦ある初禅成就して住した。
 寂静により、内に明浄ある・統一した・なきなき・より生じた喜悦ある第二禅成就して住した。

 喜悦の離からある者として住し、念者正知者としてによる体験し、かの聖者たちが告げる『念ある住者』として第三禅成就して住した。
 により、により、これまでののまさに消滅により、不苦不楽の・遍浄ある第四禅成就して住した。

 そしてそのように入定あまねく清められ、清白汚点なく、不純物を離れ、柔軟となり、作業に適しとどまり、不動を得たとき、私は宿命智に向けさせた。
 その私は種々の過去の暮らしを追憶した。
 すなわち、一も  … 中略 …
 このように具体的に詳細な、種々の過去の暮らしを追憶した。
 比丘たちよ、これが夜の初に、私によって会得された最初のである。
 無明は破壊されが生じ、
 暗闇は破壊され光が生じた
 不放逸に熱心に自ら勤め住する者にそれが起こるように。
 そしてそのように入定あまねく清められ、清白汚点なく、不純物を離れ、柔軟となり、作業に適しとどまり、不動を得たとき、私は有情死生智に向けさせた。
 このように人間を超え清浄天眼により、死没再生する、 … 中略 …
『じつに、これらの衆生身の悪行為を具え、… 中略 …
 このように人間を超え清浄天眼により、死没してゆく衆生再生してゆく衆生を見て、に従い、劣った、優れた、美しい、醜い、幸福な、不幸な(境遇)に行く衆生了知した。
 比丘たちよ、これが夜の中に、私によって会得された第二のである。
 無明は破壊されが生じ、
 暗闇は破壊され光が生じた
 不放逸に熱心に自ら勤め住する者にそれが起こるように。
 そしてそのように入定あまねく清められ、清白汚点なく、不純物を離れ、柔軟となり、作業に適しとどまり、不動を得たとき、私は漏尽智に向けさせた。
 そして私は『これはである』と如実証知し、『これは集起である』と如実証知し、『これはである』と如実証知し、『これはに至る行道である』と如実証知した。

 そして私は『これらはである』と如実証知し、『これは集起である』と如実証知し、『これはである』と如実証知し、『これはに至る行道である』と如実証知した。

 その私がそのように知りそのように見たとき、からも解脱し、からも解脱し、無明からも解脱した。
 解脱したとき、解脱したとのがあった。
尽き梵行は修められ、なすべきはなされた。二度とこの状態はない。」と証知した。
 比丘たちよ、これが夜の後に、私によって会得された第三のである。
 無明は破壊されが生じ、
 暗闇は破壊され光が生じた
 不放逸に熱心に自ら勤め住する者にそれが起こるように。
 
 たとえば比丘たちよ、森林に低地の大沼沢がある。
 そして、それに鹿の大群が親近して住している。
 その(大群の)無益を欲し、不利を欲し瑜伽安穏なきを欲する男が、誰か現れるとする。
 彼は、その(大群の)安穏、安全、喜悦に向かう、そのを閉じて、間違ったを開き、(おとりの)オスを置き、(おとりの)メスを立たせる。
 比丘たちよ、まさにそのようにして後に、その鹿の大群は不幸・災難に陥るだろう。
 しかしまた比丘たちよ、その鹿の大群の利益欲し、ためになろうと欲し瑜伽安穏を欲する男が、誰か現れるとする。
 彼は、その(大群の)安穏、安全、喜悦に向かう、そのを開けて、間違ったを閉じ、(おとりの)オスを取り去り、(おとりの)メスを追放する。
 比丘たちよ、まさにそのようにして後に、その鹿の大群は成長繁茂繁栄に至るだろう。
 
 比丘たちよ、意味をわからせるため、私はこの比喩を使った。
 それについて、これが意味である、
 比丘たちよ、『低地の大沼沢』とは、これは諸欲指示語である。

 比丘たちよ、『鹿の大群』とは、これは生類指示語である。
 比丘たちよ、『無益を欲し、不利を欲し瑜伽安穏なきを欲する男』とは、これは悪魔指示語である。
 ティッサよ、『間違った』とは、これは八支の邪道の指示語である。すなわち、
 邪見思惟
 邪命精進(の道)である。

 比丘たちよ、『(おとりの)オス』とは、これは喜び指示語である。
 比丘たちよ、『(おとりの)メス』とは、これは無明指示語である。
 比丘たちよ、『利益欲し、ためになろうと欲し瑜伽安穏を欲する男』とは、これは如来阿羅漢正等覚者指示語である。
『安穏、安全、喜悦に向かう』とは、比丘たちよ、これは八支聖道指示語である。すなわち、
 正見正思惟正語正業正命正精進正念正定である。

 
 かくして比丘たちよ、私によって安穏、安全、喜悦に向かうは開かれ、間違ったは閉じられ、(おとりの)オスは取り出され、(おとりの)メスは追放された。
 比丘たちよ、弟子たちを憐れみ、ためになろうとする師が憐れみをもってなすべきことを、私は君たちになした。
 比丘たちよ、これらの木の根元、これらのき家がある。
 比丘たちよ、をなしなさい。放逸となってはならぬ。
 後に悔恨ある者たちとなってはならぬ。
 これが君たちへの私の指導である」と。
 世尊はこう言われた。
 意に適った彼ら比丘たちは、世尊の所説に歓喜したという。

Seyyathāpi, bhikkhave, gimhānaṃ pacchime māse sabbasassesu gāmantasambhatesu gopālako gāvo rakkheyya, tassa rukkhamūlagatassa vā abbhokāsagatassa vā satikaraṇīyameva hoti .
‘etā [ete (ka.)] gāvo’ti.
Evamevaṃ kho, bhikkhave, satikaraṇīyameva ahosi .

‘ete dhammā’ti.

‘‘Āraddhaṃ kho pana me, bhikkhave, vīriyaṃ ahosi asallīnaṃ, upaṭṭhitā sati asammuṭṭhā, passaddho kāyo asāraddho, samāhitaṃ cittaṃ ekaggaṃ.
So kho ahaṃ, bhikkhave, vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja vihāsiṃ.
Vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja vihāsiṃ.
Pītiyā ca virāgā upekkhako ca vihāsiṃ sato ca sampajāno, sukhañca kāyena paṭisaṃvedesiṃ, yaṃ taṃ ariyā ācikkhanti ‘upekkhako satimā sukhavihārī’ti, tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja vihāsiṃ.
Sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja vihāsiṃ.
‘‘So evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte pubbenivāsānussatiñāṇāya cittaṃ abhininnāmesiṃ.
So anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarāmi.
Seyyathidaṃ, ekampi jātiṃ…pe…
iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarāmi.
Ayaṃ kho me, bhikkhave, rattiyā paṭhame yāme paṭhamā vijjā adhigatā;

avijjā vihatā vijjā uppannā;
tamo vihato āloko uppanno;
yathā taṃ appamattassa ātāpino pahitattassa viharato.
‘‘So evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte sattānaṃ cutūpapātañāṇāya cittaṃ abhininnāmesiṃ.
So dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passāmi cavamāne upapajjamāne…pe…
ime vata bhonto sattā kāyaduccaritena samannāgatā…pe…
iti dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passāmi cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate, yathākammūpage satte pajānāmi.
Ayaṃ kho me, bhikkhave, rattiyā majjhime yāme dutiyā vijjā adhigatā;

avijjā vihatā vijjā uppannā;
tamo vihato āloko uppanno;
yathā taṃ appamattassa ātāpino pahitattassa viharato.
‘‘So evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte āsavānaṃ khayañāṇāya cittaṃ abhininnāmesiṃ.
So ‘idaṃ dukkha’nti yathābhūtaṃ abbhaññāsiṃ, ‘ayaṃ dukkhasamudayo’ti yathābhūtaṃ abbhaññāsiṃ, ‘ayaṃ dukkhanirodho’ti yathābhūtaṃ abbhaññāsiṃ, ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ abbhaññāsiṃ.
‘Ime āsavā’ti yathābhūtaṃ abbhaññāsiṃ, ‘ayaṃ āsavasamudayo’ti yathābhūtaṃ abbhaññāsiṃ, ‘ayaṃ āsavanirodho’ti yathābhūtaṃ abbhaññāsiṃ, ‘ayaṃ āsavanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ abbhaññāsiṃ.
Tassa me evaṃ jānato evaṃ passato kāmāsavāpi cittaṃ vimuccittha, bhavāsavāpi cittaṃ vimuccittha, avijjāsavāpi cittaṃ vimuccittha,
vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ ahosi .
‘khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti abbhaññāsiṃ.
Ayaṃ kho me, bhikkhave, rattiyā pacchime yāme tatiyā vijjā adhigatā;

avijjā vihatā vijjā uppannā;
tamo vihato āloko uppanno;
yathā taṃ appamattassa ātāpino pahitattassa viharato.

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, araññe pavane mahantaṃ ninnaṃ pallalaṃ.
Tamenaṃ mahāmigasaṅgho upanissāya vihareyya.
Tassa kocideva puriso uppajjeyya anatthakāmo ahitakāmo ayogakkhemakāmo.
So yvāssa maggo khemo sovatthiko pītigamanīyo taṃ maggaṃ pidaheyya, vivareyya kummaggaṃ, odaheyya okacaraṃ, ṭhapeyya okacārikaṃ.
Evañhi so, bhikkhave, mahāmigasaṅgho aparena samayena anayabyasanaṃ [anayabyasanaṃ tanuttaṃ (sī. syā. pī.)] āpajjeyya.
Tasseva kho pana, bhikkhave, mahato migasaṅghassa kocideva puriso uppajjeyya atthakāmo hitakāmo yogakkhemakāmo.
So yvāssa maggo khemo sovatthiko pītigamanīyo taṃ maggaṃ vivareyya, pidaheyya kummaggaṃ, ūhaneyya okacaraṃ, nāseyya okacārikaṃ.
Evañhi so, bhikkhave, mahāmigasaṅgho aparena samayena vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjeyya.

‘‘Upamā kho me ayaṃ, bhikkhave, katā atthassa viññāpanāya.
Ayaṃ cevettha attho .
mahantaṃ ninnaṃ pallalanti kho, bhikkhave, kāmānametaṃ adhivacanaṃ.
Mahāmigasaṅghoti kho, bhikkhave, sattānametaṃ adhivacanaṃ.
Puriso anatthakāmo ahitakāmo ayogakkhemakāmoti kho, bhikkhave, mārassetaṃ pāpimato adhivacanaṃ.
Kummaggoti kho, bhikkhave, aṭṭhaṅgikassetaṃ micchāmaggassa adhivacanaṃ, seyyathidaṃ .
micchādiṭṭhiyā micchāsaṅkappassa micchāvācāya micchākammantassa micchāājīvassa micchāvāyāmassa micchāsatiyā micchāsamādhissa.
Okacaroti kho, bhikkhave, nandīrāgassetaṃ adhivacanaṃ.

Okacārikāti kho, bhikkhave, avijjāyetaṃ adhivacanaṃ.

Puriso atthakāmo hitakāmo yogakkhemakāmoti kho, bhikkhave, tathāgatassetaṃ adhivacanaṃ arahato sammāsambuddhassa.
Khemo maggo sovatthiko pītigamanīyoti kho, bhikkhave, ariyassetaṃ aṭṭhaṅgikassa maggassa adhivacanaṃ, seyyathidaṃ .
sammādiṭṭhiyā sammāsaṅkappassa sammāvācāya sammākammantassa sammāājīvassa sammāvāyāmassa sammāsatiyā sammāsamādhissa.
‘‘Iti kho, bhikkhave, vivaṭo mayā khemo maggo sovatthiko pītigamanīyo, pihito kummaggo, ūhato okacaro, nāsitā okacārikā.

Yaṃ, bhikkhave, satthārā karaṇīyaṃ sāvakānaṃ hitesinā anukampakena anukampaṃ upādāya, kataṃ vo taṃ mayā.
Etāni, bhikkhave, rukkhamūlāni, etāni suññāgārāni;
jhāyatha, bhikkhave, mā pamādattha;
mā pacchā vippaṭisārino ahuvattha.
Ayaṃ vo amhākaṃ anusāsanī’’ti.
Idamavoca bhagavā.
Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti.

1)
意の対象、すなわち思考です。
mn19_2.txt · 最終更新: by h1roemon