mn8 『削減経』 (さくげんきょう、 Sallekhasuttaṃ、サレッカ・スッタ)
私はこのように聞いた。
ある時、世尊はサーヴァッティーのジェータ林のアナータピンディカ僧園に住されていた。
さてマハーチュンダ尊者は、夕刻に独坐から立ち上がって世尊のもとに近づいた。
近づくと世尊に礼拝して一隅に座った。
一隅に座ったマハーチュンダ尊者は世尊にこう言った。
「尊者よ、およそ世間には、これらの様々な見が生じています、
我論に関連した、あるいは世間論に関連したものが。
尊者よ、いったい比丘は(見の)起点をひたすら作意すれば、そのようにこれらの見の断があり、そのようにこれらの見の放棄があるのでしょうか?」と。
「チュンダよ、およそ世間には、これらの様々な見が生じている。
我論に関連した、あるいは世間論に関連したものが。
そしてこれらの見が生じるところ、随眠するところ、促すところで、それを『これは私のものではない、これは私ではない、これは私の我ではない』と、
これをそのように如実に正しい智慧で見るなら、そのようにこれらの見の断があり、そのようにこれらの見の放棄がある。
さてチュンダよ、ここに一部の比丘は諸欲から遠離して、不善諸法から遠離して、尋あり伺ある、遠離より生じた喜悦と楽ある初禅を成就して住するということがある。
彼には、このような(思いが)あるかもしれない。
『私は戒めにより住している』と。
しかしチュンダよ、これらは聖者の律においては戒めとは呼ばれない。
これらは聖者の律においては現法楽住と呼ばれる。
さてチュンダよ、ここに一部の比丘は尋と伺の寂静により、内に明浄ある・心の統一した・尋なき伺なき・定より生じた喜悦と楽ある第二禅を成就して住するということがある。
彼には、このような(思いが)あるかもしれない。
『私は戒めにより住している』と。
しかしチュンダよ、これらは聖者の律においては戒めとは呼ばれない。
これらは聖者の律においては現法楽住と呼ばれる。
さてチュンダよ、ここに一部の比丘は喜悦の離貪から捨ある者として住し、念者正知者として身による楽を体験し、聖者たちがそれを
『捨と念ある楽住者』と告げるところの第三禅を成就して住するということがある。
彼には、このような(思いが)あるかもしれない。
『私は戒めにより住している』と。
しかしチュンダよ、これらは聖者の律においては戒めとは呼ばれない。
これらは聖者の律においては現法楽住と呼ばれる。
さてチュンダよ、ここに一部の比丘は楽の断により、苦の断により、これまでの嬉・憂のまさに消滅により、不苦不楽の・遍浄な捨と念ある第四禅を成就して住するということがある。
彼には、このような(思いが)あるかもしれない。
『私は戒めにより住している』と。
しかしチュンダよ、これらは聖者の律においては戒めとは呼ばれない。
これらは聖者の律においては現法楽住と呼ばれる。
さてチュンダよ、ここに一部の比丘は色想の完全なる超越により・有対想の消滅により・種々想の不作意により『虚空は果てがない』という虚空無辺処を成就して住するということがある。
彼には、このような(思いが)あるかもしれない。
『私は戒めにより住している』と。
しかしチュンダよ、これらは聖者の律においては戒めとは呼ばれない。
これらは聖者の律においては静まった住と呼ばれる。
さてチュンダよ、ここに一部の比丘は虚空無辺処を完全に超越して、『識は果てがない』という、識無辺処を成就して住するということがある。
彼には、このような(思いが)あるかもしれない。
『私は戒めにより住している』と。
しかしチュンダよ、これらは聖者の律においては戒めとは呼ばれない。
これらは聖者の律においては静まった住と呼ばれる。
さてチュンダよ、ここに一部の比丘は識無辺処を完全に超越して、『何もない』という無所有処を成就して住するということがある。
彼には、このような(思いが)あるかもしれない。
『私は戒めにより住している』と。
しかしチュンダよ、これらは聖者の律においては戒めとは呼ばれない。
これらは聖者の律においては静まった住と呼ばれる。
さてチュンダよ、ここに一部の比丘は無所有処を完全に超越して、非想非非想処を成就して住するということがある。
彼には、このような(思いが)あるかもしれない。
『私は戒めにより住している』と。
しかしチュンダよ、これらは聖者の律においては戒めとは呼ばれない。
これらは聖者の律においては静まった住と呼ばれる。
しかしチュンダよ、君たちによってここで戒めがなされるべきである。
『他人が害する者になろうと我々はここで不害者になろう』と戒めがなされるべきである。
『他人が殺生者になろうと我々はここで殺生を離れた者になろう』と戒めがなされるべきである。
『他人が盗む者になろうと我々はここで盗みを離れた者になろう』と戒めがなされるべきである。
『他人が非梵行者になろうと我々はここで梵行者になろう』と戒めがなされるべきである。
『他人が虚偽を語る者になろうと我々はここで虚偽語を離れた者になろう』と戒めがなされるべきである。
『他人が両舌を語る者になろうと我々はここで両舌語を離れた者になろう』と戒めがなされるべきである。
『他人が粗悪に語る者になろうと我々はここで粗悪語を離れた者になろう』と戒めがなされるべきである。
『他人が無駄話する者になろうと我々はここで無駄話を離れた者になろう』と戒めがなされるべきである。
『他人が羨望ある者になろうと我々はここで羨望なき者になろう』と戒めがなされるべきである。
『他人が悪意ある心の者になろうと我々はここで悪意なき心の者になろう』と戒めがなされるべきである。
『他人が邪見者になろうと我々はここで正見者になろう』と戒めがなされるべきである。
『他人が邪思惟者になろうと我々はここで正思惟者になろう』と戒めがなされるべきである。
『他人が邪語者になろうと我々はここで正語者になろう』と戒めがなされるべきである。
『他人が邪業者になろうと我々はここで正業者になろう』と戒めがなされるべきである。
『他人が邪命者になろうと我々はここで正命者になろう』と戒めがなされるべきである。
『他人が邪精進者になろうと我々はここで正精進者になろう』と戒めがなされるべきである。
『他人が邪念者になろうと我々はここで正念者になろう』と戒めがなされるべきである。
『他人が邪定者になろうと我々はここで正定者になろう』と戒めがなされるべきである。
『他人が邪智者になろうと我々はここで正智者になろう』と戒めがなされるべきである。
『他人が邪解脱者になろうと我々はここで正解脱者になろう』と戒めがなされるべきである。
『他人が惛沈・睡眠にまとわりつかれた者になろうと我々はここで惛沈・睡眠を離れた者になろう』と戒めがなされるべきである。
『他人が掉挙した者になろうと我々はここで掉挙なき者になろう』と戒めがなされるべきである。
『他人が疑う者になろうと我々はここで迷いを超えた者になろう』と戒めがなされるべきである。
『他人が怒りある者になろうと我々はここで怒りなき者になろう』と戒めがなされるべきである。
『他人が恨みある者になろうと我々はここで恨みなき者になろう』と戒めがなされるべきである。
『他人が覆ある者になろうと我々はここで覆なき者になろう』と戒めがなされるべきである。
『他人が意地悪な者になろうと我々はここで意地悪なき者になろう』と戒めがなされるべきである。
『他人が嫉妬ある者になろうと我々はここで嫉妬なき者になろう』と戒めがなされるべきである。
『他人が物惜しみする者になろうと我々はここで物惜しみなき者になろう』と戒めがなされるべきである。
『他人が狡猾な者になろうと我々はここで狡猾なき者になろう』と戒めがなされるべきである。
『他人がたぶらかす者になろうと我々はここでたぶらかしなき者になろう』と戒めがなされるべきである。
『他人が傲慢な者になろうと我々はここで傲慢なき者になろう』と戒めがなされるべきである。
『他人が過慢ある者になろうと我々はここで過慢なき者になろう』と戒めがなされるべきである。
『他人が頑固になろうと我々はここで素直になろう』と戒めがなされるべきである。
『他人が悪友になろうと我々はここで善友になろう』と戒めがなされるべきである。
『他人が放逸者になろうと我々はここで不放逸者になろう』と戒めがなされるべきである。
『他人が信なき者になろうと我々はここで信ある者になろう』と戒めがなされるべきである。
『他人が無慚者になろうと我々はここで慚ある者になろう』と戒めがなされるべきである。
『他人が無愧者になろうと我々はここで愧ある者になろう』と戒めがなされるべきである。
『他人が少聞者になろうと我々はここで多聞者になろう』と戒めがなされるべきである。
『他人が怠け者になろうと我々はここで精進に励む者になろう』と戒めがなされるべきである。
『他人が失念者になろうと我々はここで念の現前者になろう』と戒めがなされるべきである。
『他人が智慧劣る者になろうと我々はここで智慧を具えた者になろう』と戒めがなされるべきである。
『他人が自見に執取し意固地で、(自説を)放棄しがたい者になろうと我々はここで自見に執取せず意固地でなく、(自説を)放棄しやすい者になろう』と戒めがなされるべきである。
チュンダよ、私は諸善法での発心も大いに役立つと説く。もちろん身と言葉による遵守については言うまでもないが。
チュンダよ、それゆえここに『他人が害する者になろうと我々はここで不害者になろう』と発心すべきである。
『他人が殺生者になろうと我々はここで殺生を離れた者になろう』と発心すべきである。 … 中略 …
『他人が自見に執取し意固地で、(自説を)放棄しがたい者になろうと我々はここで自見に執取せず意固地でなく、(自説を)放棄しやすい者になろう』と発心すべきである。
またチュンダよ、まるで険しい道があれば、その迂回のために他の平坦な道があるように、
またチュンダよ、まるで険しい渡し場があれば、その迂回のために他の静かな渡し場があるように、
まさにそのようにチュンダよ、害する人物には、迂回のために無害があり、
殺生する人物には、迂回のために殺生から離れることがあり、
盗む人物には、迂回のために盗みから離れることがあり、
非梵行の人物には、迂回のために非梵行から離れることがあり、
虚偽を語る人物には、迂回のために虚偽語から離れることがあり、
両舌を語る人物には、迂回のために両舌語から離れることがあり、
粗悪に語る人物には、迂回のために粗悪語から離れることがあり、
無駄話する人物には、迂回のために無駄話から離れることがあり、
羨望ある人物には、迂回のために羨望なきがあり、
悪意ある心の人物には、迂回のために悪意なきがあり、
邪見の人物には、迂回のために正見があり、
邪思惟の人物には、迂回のために正思惟があり、
邪語の人物には、迂回のために正語があり、
邪業の人物には、迂回のために正業があり、
邪命の人物には、迂回のために正命があり、
邪精進の人物には、迂回のために正精進があり、
邪念の人物には、迂回のために正念があり、
邪定の人物には、迂回のために正定があり、
邪智の人物には、迂回のために正智があり、
邪解脱の人物には、迂回のために正解脱があり、
惛沈・睡眠にまとわりつかれた人物には、迂回のために惛沈・睡眠を離れることがあり、
掉挙した人物には、迂回のために掉挙なきがあり、
疑う人物には、迂回のために迷いを超えることがあり、
怒りある人物には、迂回のために怒りなきがあり、
恨みある人物には、迂回のために恨みなきがあり、
覆ある人物には、迂回のために覆なきがあり、
意地悪な人物には、迂回のために意地悪なきがあり、
嫉妬ある人物には、迂回のために嫉妬なきがあり、
物惜しみの人物には、迂回のために物惜しみなきがあり、
狡猾な人物には、迂回のために狡猾なきがあり、
たぶらかす人物には、迂回のためにたぶらかしなきがあり、
傲慢な人物には、迂回のために傲慢なきがあり、
過慢な人物には、迂回のために過慢なきがあり、
頑固な人物には、迂回のために諭し易さがあり、
悪友の人物には、迂回のために善友性があり、
放逸な人物には、迂回のために不放逸があり、
信なき人物には、迂回のために信があり、
無慚の人物には、迂回のために慚があり、
無愧の人物には、迂回のために愧があり、
少聞の人物には、迂回のために多聞があり、
怠けの人物には、迂回のために精進努力があり、
失念の人物には、迂回のために念の現前することがあり、
智慧劣る人物には、迂回のために智慧の具足があり、
自見に執取し意固地で、(自説を)放棄しがたい人物には、迂回のために自見に執取せず意固地でなく、(自説を)よく放棄することがある。
またたとえばチュンダよ、何であれ不善諸法は、それらすべて下方に至らせるものであり、何であれ善法は、それらすべて上方に至らせるものである。
まさにそのようにチュンダよ、害する人物には、向上のために無害があり、殺生する人物には、向上のために殺生から離れることがあり、 … 中略 …
自見に執取し意固地で、(自説を)放棄しがたい人物には、向上のために自見に執取せず意固地でなく、(自説を)よく放棄することがある。
たしかにチュンダよ、自己で泥沼に沈んだその者が、泥沼に沈んだ他人を引き上げるということはありえない。
たしかにチュンダよ、自己で泥沼に沈んでいないその者が、泥沼に沈んだ他人を引き上げるということはある。
たしかにチュンダよ、自己で調御されず教導されず般涅槃していないその者が、他人を調御し教導し般涅槃させるということはありえない。
たしかにチュンダよ、自己で調御され教導され般涅槃したその者が、他人を調御し教導し般涅槃させるということはある。
まさにそのようにチュンダよ、害する人物には、般涅槃のために無害があり、殺生する人物には、般涅槃のために殺生から離れることがあり、
盗む人物には、般涅槃のために盗みから離れることがあり、
非梵行の人物には、般涅槃のために非梵行から離れることがあり、
虚偽を語る人物には、般涅槃のために虚偽語から離れることがあり、
両舌を語る人物には、般涅槃のために両舌語から離れることがあり、
粗悪に語る人物には、般涅槃のために粗悪語から離れることがあり、
無駄話する人物には、般涅槃のために無駄話から離れることがあり、
羨望ある人物には、般涅槃のために羨望なきがあり、
悪意ある心の人物には、般涅槃のために悪意なきがあり、
邪見の人物には、般涅槃のために正見があり、
邪思惟の人物には、般涅槃のために正思惟があり、
邪語の人物には、般涅槃のために正語があり、
邪業の人物には、般涅槃のために正業があり、
邪命の人物には、般涅槃のために正命があり、
邪精進の人物には、般涅槃のために正精進があり、
邪念の人物には、般涅槃のために正念があり、
邪定の人物には、般涅槃のために正定があり、
邪智の人物には、般涅槃のために正智があり、
邪解脱の人物には、般涅槃のために正解脱があり、
惛沈・睡眠にまとわりつかれた人物には、般涅槃のために惛沈・睡眠を離れることがあり、
掉挙した人物には、般涅槃のために掉挙なきがあり、
疑う人物には、般涅槃のために迷いを超えることがあり、
怒りある人物には、般涅槃のために怒りなきがあり、
恨みある人物には、般涅槃のために恨みなきがあり、
覆ある人物には、般涅槃のために覆なきがあり、
意地悪な人物には、般涅槃のために意地悪なきがあり、
嫉妬ある人物には、般涅槃のために嫉妬なきがあり、
物惜しみの人物には、般涅槃のために物惜しみなきがあり、
狡猾な人物には、般涅槃のために狡猾なきがあり、
たぶらかす人物には、般涅槃のためにたぶらかしなきがあり、
傲慢な人物には、般涅槃のために傲慢なきがあり、
過慢な人物には、般涅槃のために過慢なきがあり、
頑固な人物には、般涅槃のために諭し易さがあり、
悪友の人物には、般涅槃のために善友性があり、
放逸な人物には、般涅槃のために不放逸があり、
信なき人物には、般涅槃のために信があり、
無慚の人物には、般涅槃のために慚があり、
無愧の人物には、般涅槃のために愧があり、
少聞の人物には、般涅槃のために多聞があり、
怠けの人物には、般涅槃のために精進努力があり、
失念の人物には、般涅槃のために念の現前することがあり、
智慧劣る人物には、般涅槃のために智慧の具足があり、
自見に執取し意固地で、(自説を)放棄しがたい人物には、般涅槃のために自見に執取せず意固地でなく、(自説を)よく放棄することがある。
チュンダよ、私によりこのように戒めの理が説かれ、発心の理が説かれ、迂回の理が説かれ、向上の理が説かれ、般涅槃の理が説かれた。
チュンダよ、弟子たちを憐れみ、ためになろうとする師が憐れみをもってなすべきことを、私は君たちになした。
『チュンダよ、これらの木の根元、これらの空き家がある。チュンダよ、君たちは禅をなしなさい。放逸となるなかれ。後に悔恨ある者たちとなるなかれ。』
これが私の指導である」と。
世尊はこう言われた。
意に適ったチュンダ尊者は、世尊の所説に歓喜したという。
Evaṃ me sutaṃ .
ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.
Atha kho āyasmā mahācundo sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yena bhagavā tenupasaṅkami;
upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi.
Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā mahācundo bhagavantaṃ etadavoca .
‘‘yā imā, bhante, anekavihitā diṭṭhiyo loke uppajjanti .
attavādapaṭisaṃyuttā vā lokavādapaṭisaṃyuttā vā .
ādimeva nu kho, bhante, bhikkhuno manasikaroto evametāsaṃ diṭṭhīnaṃ pahānaṃ hoti, evametāsaṃ diṭṭhīnaṃ paṭinissaggo hotī’’ti?
‘‘Yā imā, cunda, anekavihitā diṭṭhiyo loke uppajjanti .
attavādapaṭisaṃyuttā vā lokavādapaṭisaṃyuttā vā .
yattha cetā diṭṭhiyo uppajjanti yattha ca anusenti yattha ca samudācaranti taṃ ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na me so attā’ti .
evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññā passato evametāsaṃ diṭṭhīnaṃ pahānaṃ hoti, evametāsaṃ diṭṭhīnaṃ paṭinissaggo hoti.
‘‘Ṭhānaṃ kho panetaṃ, cunda, vijjati yaṃ idhekacco bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja vihareyya.
Tassa evamassa .
‘sallekhena viharāmī’ti.
Na kho panete, cunda, ariyassa vinaye sallekhā vuccanti.
Diṭṭhadhammasukhavihārā ete ariyassa vinaye vuccanti.
‘‘Ṭhānaṃ kho panetaṃ, cunda, vijjati yaṃ idhekacco bhikkhu vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja vihareyya.
Tassa evamassa .
‘sallekhena viharāmī’ti.
Na kho panete, cunda, ariyassa vinaye sallekhā vuccanti.
Diṭṭhadhammasukhavihārā ete ariyassa vinaye vuccanti.
‘‘Ṭhānaṃ kho panetaṃ, cunda, vijjati yaṃ idhekacco bhikkhu pītiyā ca virāgā upekkhako ca vihareyya, sato ca sampajāno sukhañca kāyena paṭisaṃvedeyya, yaṃ taṃ ariyā ācikkhanti .
‘upekkhako satimā sukhavihārī’ti tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja vihareyya.
Tassa evamassa .
‘sallekhena viharāmī’ti.
Na kho panete, cunda, ariyassa vinaye sallekhā vuccanti.
Diṭṭhadhammasukhavihārā ete ariyassa vinaye vuccanti.
‘‘Ṭhānaṃ kho panetaṃ, cunda, vijjati yaṃ idhekacco bhikkhu sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā adukkhamasuṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja vihareyya.
Tassa evamassa .
‘sallekhena viharāmī’ti.
Na kho panete, cunda, ariyassa vinaye sallekhā vuccanti.
Diṭṭhadhammasukhavihārā ete ariyassa vinaye vuccanti.
‘‘Ṭhānaṃ kho panetaṃ, cunda, vijjati yaṃ idhekacco bhikkhu sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā, paṭighasaññānaṃ atthaṅgamā, nānattasaññānaṃ amanasikārā, ‘ananto ākāso’ti ākāsānañcāyatanaṃ upasampajja vihareyya.
Tassa evamassa .
‘sallekhena viharāmī’ti.
Na kho panete, cunda, ariyassa vinaye sallekhā vuccanti.
Santā ete vihārā ariyassa vinaye vuccanti.
‘‘Ṭhānaṃ kho panetaṃ, cunda, vijjati yaṃ idhekacco bhikkhu sabbaso ākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma ‘anantaṃ viññāṇa’nti viññāṇañcāyatanaṃ upasampajja vihareyya.
Tassa evamassa .
‘sallekhena viharāmī’ti.
Na kho panete, cunda, ariyassa vinaye sallekhā vuccanti.
Santā ete vihārā ariyassa vinaye vuccanti.
‘‘Ṭhānaṃ kho panetaṃ, cunda, vijjati yaṃ idhekacco bhikkhu sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma ‘natthi kiñcī’ti ākiñcaññāyatanaṃ upasampajja vihareyya.
Tassa evamassa .
‘sallekhena viharāmī’ti.
Na kho panete, cunda, ariyassa vinaye sallekhā vuccanti.
Santā ete vihārā ariyassa vinaye vuccanti.
‘‘Ṭhānaṃ kho panetaṃ, cunda, vijjati yaṃ idhekacco bhikkhu sabbaso ākiñcaññāyatanaṃ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanaṃ upasampajja vihareyya.
Tassa evamassa .
‘sallekhena viharāmī’ti.
Na kho panete, cunda, ariyassa vinaye sallekhā vuccanti.
Santā ete vihārā ariyassa vinaye vuccanti.
‘‘Idha kho pana vo, cunda, sallekho karaṇīyo.
‘Pare vihiṃsakā bhavissanti, mayamettha avihiṃsakā bhavissāmā’ti sallekho karaṇīyo.
‘Pare pāṇātipātī bhavissanti, mayamettha pāṇātipātā paṭiviratā bhavissāmā’ti sallekho karaṇīyo.
‘Pare adinnādāyī bhavissanti, mayamettha adinnādānā paṭiviratā bhavissāmā’ti sallekho karaṇīyo.
‘Pare abrahmacārī bhavissanti, mayamettha brahmacārī bhavissāmā’ti sallekho karaṇīyo.
‘Pare musāvādī bhavissanti, mayamettha musāvādā paṭiviratā bhavissāmā’ti sallekho karaṇīyo.
‘Pare pisuṇavācā [pisuṇā vācā (sī. pī.)] bhavissanti, mayamettha pisuṇāya vācāya paṭiviratā bhavissāmā’ti sallekho karaṇīyo.
‘Pare pharusavācā [pharusā vācā (sī. pī.)] bhavissanti, mayamettha pharusāya vācāya paṭiviratā bhavissāmā’ti sallekho karaṇīyo.
‘Pare samphappalāpī bhavissanti, mayamettha samphappalāpā paṭiviratā bhavissāmā’ti sallekho karaṇīyo.
‘Pare abhijjhālū bhavissanti, mayamettha anabhijjhālū bhavissāmā’ti sallekho karaṇīyo.
‘Pare byāpannacittā bhavissanti, mayamettha abyāpannacittā bhavissāmā’ti sallekho karaṇīyo.
‘Pare micchādiṭṭhī bhavissanti, mayamettha sammādiṭṭhī bhavissāmā’ti sallekho karaṇīyo.
‘Pare micchāsaṅkappā bhavissanti, mayamettha sammāsaṅkappā bhavissāmā’ti sallekho karaṇīyo.
‘Pare micchāvācā bhavissanti, mayamettha sammāvācā bhavissāmā’ti sallekho karaṇīyo.
‘Pare micchākammantā bhavissanti, mayamettha sammākammantā bhavissāmā’ti sallekho karaṇīyo.
‘Pare micchāājīvā bhavissanti, mayamettha sammāājīvā bhavissāmā’ti sallekho karaṇīyo.
‘Pare micchāvāyāmā bhavissanti, mayamettha sammāvāyāmā bhavissāmā’ti sallekho karaṇīyo.
‘Pare micchāsatī bhavissanti, mayamettha sammāsatī bhavissāmā’ti sallekho karaṇīyo.
‘Pare micchāsamādhi bhavissanti, mayamettha sammāsamādhī bhavissāmā’ti sallekho karaṇīyo.
‘Pare micchāñāṇī bhavissanti, mayamettha sammāñāṇī bhavissāmā’ti sallekho karaṇīyo.
‘Pare micchāvimuttī bhavissanti, mayamettha sammāvimuttī bhavissāmā’ti sallekho karaṇīyo.
‘‘‘Pare thīnamiddhapariyuṭṭhitā bhavissanti, mayamettha vigatathīnamiddhā bhavissāmā’ti sallekho karaṇīyo.
‘Pare uddhatā bhavissanti, mayamettha anuddhatā bhavissāmā’ti sallekho karaṇīyo.
‘Pare vicikicchī [vecikicchī (sī. pī. ka.)] bhavissanti, mayamettha tiṇṇavicikicchā bhavissāmā’ti sallekho karaṇīyo.
‘Pare kodhanā bhavissanti, mayamettha akkodhanā bhavissāmā’ti sallekho karaṇīyo.
‘Pare upanāhī bhavissanti, mayamettha anupanāhī bhavissāmā’ti sallekho karaṇīyo.
‘Pare makkhī bhavissanti, mayamettha amakkhī bhavissāmā’ti sallekho karaṇīyo.
‘Pare paḷāsī bhavissanti, mayamettha apaḷāsī bhavissāmā’ti sallekho karaṇīyo.
‘Pare issukī bhavissanti, mayamettha anissukī bhavissāmā’ti sallekho karaṇīyo.
‘Pare maccharī bhavissanti, mayamettha amaccharī bhavissāmā’ti sallekho karaṇīyo.
‘Pare saṭhā bhavissanti, mayamettha asaṭhā bhavissāmā’ti sallekho karaṇīyo.
‘Pare māyāvī bhavissanti, mayamettha amāyāvī bhavissāmā’ti sallekho karaṇīyo.
‘Pare thaddhā bhavissanti, mayamettha atthaddhā bhavissāmā’ti sallekho karaṇīyo.
‘Pare atimānī bhavissanti, mayamettha anatimānī bhavissāmā’ti sallekho karaṇīyo.
‘Pare dubbacā bhavissanti, mayamettha suvacā bhavissāmā’ti sallekho karaṇīyo.
‘Pare pāpamittā bhavissanti, mayamettha kalyāṇamittā bhavissāmā’ti sallekho karaṇīyo.
‘Pare pamattā bhavissanti, mayamettha appamattā bhavissāmā’ti sallekho karaṇīyo.
‘Pare assaddhā bhavissanti, mayamettha saddhā bhavissāmā’ti sallekho karaṇīyo.
‘Pare ahirikā bhavissanti, mayamettha hirimanā bhavissāmā’ti sallekho karaṇīyo.
‘Pare anottāpī [anottappī (ka.)] bhavissanti, mayamettha ottāpī bhavissāmā’ti sallekho karaṇīyo.
‘Pare appassutā bhavissanti, mayamettha bahussutā bhavissāmā’ti sallekho karaṇīyo.
‘Pare kusītā bhavissanti, mayamettha āraddhavīriyā bhavissāmā’ti sallekho karaṇīyo.
‘Pare muṭṭhassatī bhavissanti, mayamettha upaṭṭhitassatī bhavissāmā’ti sallekho karaṇīyo.
‘Pare duppaññā bhavissanti, mayamettha paññāsampannā bhavissāmā’ti sallekho karaṇīyo.
‘Pare sandiṭṭhiparāmāsī ādhānaggāhī duppaṭinissaggī bhavissanti, mayamettha asandiṭṭhiparāmāsī anādhānaggāhī suppaṭinissaggī bhavissāmā’ti sallekho karaṇīyo.
‘‘Cittuppādampi kho ahaṃ, cunda, kusalesu dhammesu bahukāraṃ [bahūpakāraṃ (ka.)] vadāmi, ko pana vādo kāyena vācāya anuvidhīyanāsu!
Tasmātiha, cunda, ‘pare vihiṃsakā bhavissanti, mayamettha avihiṃsakā bhavissāmā’ti cittaṃ uppādetabbaṃ.
‘Pare pāṇātipātī bhavissanti, mayamettha pāṇātipātā paṭiviratā bhavissāmā’ti cittaṃ uppādetabbaṃ…
‘pare sandiṭṭhiparāmāsī ādhānaggāhī duppaṭinissaggī bhavissanti, mayamettha asandiṭṭhiparāmāsī anādhānaggāhī suppaṭinissaggī bhavissāmā’ti cittaṃ uppādetabbaṃ.
‘‘Seyyathāpi, cunda, visamo maggo assa, tassa [maggo tassāssa (sī. syā. pī.)] añño samo maggo parikkamanāya;
seyyathā vā pana, cunda, visamaṃ titthaṃ assa, tassa aññaṃ samaṃ titthaṃ parikkamanāya;
evameva kho, cunda, vihiṃsakassa purisapuggalassa avihiṃsā hoti parikkamanāya,
pāṇātipātissa purisapuggalassa pāṇātipātā veramaṇī hoti parikkamanāya,
adinnādāyissa purisapuggalassa adinnādānā veramaṇī hoti parikkamanāya,
abrahmacārissa purisapuggalassa abrahmacariyā veramaṇī hoti parikkamanāya,
musāvādissa purisapuggalassa musāvādā veramaṇī hoti parikkamanāya,
pisuṇavācassa purisapuggalassa pisuṇāya vācāya veramaṇī hoti parikkamanāya,
pharusavācassa purisapuggalassa pharusāya vācāya veramaṇī hoti parikkamanāya,
samphappalāpissa purisapuggalassa samphappalāpā veramaṇī hoti parikkamanāya,
abhijjhālussa purisapuggalassa anabhijjhā hoti parikkamanāya,
byāpannacittassa purisapuggalassa abyāpādo hoti parikkamanāya,
micchādiṭṭhissa purisapuggalassa sammādiṭṭhi hoti parikkamanāya,
micchāsaṅkappassa purisapuggalassa sammāsaṅkappo hoti parikkamanāya,
micchāvācassa purisapuggalassa sammāvācā hoti parikkamanāya,
micchākammantassa purisapuggalassa sammākammanto hoti parikkamanāya,
micchāājīvassa purisapuggalassa sammāājīvo hoti parikkamanāya,
micchāvāyāmassa purisapuggalassa sammāvāyāmo hoti parikkamanāya,
micchāsatissa purisapuggalassa sammāsati hoti parikkamanāya,
micchāsamādhissa purisapuggalassa sammāsamādhi hoti parikkamanāya,
micchāñāṇissa purisapuggalassa sammāñāṇaṃ hoti parikkamanāya,
micchāvimuttissa purisapuggalassa sammāvimutti hoti parikkamanāya.
‘‘Thīnamiddhapariyuṭṭhitassa purisapuggalassa vigatathinamiddhatā hoti parikkamanāya,
uddhatassa purisapuggalassa anuddhaccaṃ hoti parikkamanāya,
vicikicchissa purisapuggalassa tiṇṇavicikicchatā hoti parikkamanāya,
kodhanassa purisapuggalassa akkodho hoti parikkamanāya,
upanāhissa purisapuggalassa anupanāho hoti parikkamanāya,
makkhissa purisapuggalassa amakkho hoti parikkamanāya,
paḷāsissa purisapuggalassa apaḷāso hoti parikkamanāya,
issukissa purisapuggalassa anissukitā hoti parikkamanāya,
maccharissa purisapuggalassa amacchariyaṃ hoti parikkamanāya,
saṭhassa purisapuggalassa asāṭheyyaṃ hoti parikkamanāya,
māyāvissa purisapuggalassa amāyā [amāyāvitā (ka.)] hoti parikkamanāya,
thaddhassa purisapuggalassa atthaddhiyaṃ hoti parikkamanāya,
atimānissa purisapuggalassa anatimāno hoti parikkamanāya,
dubbacassa purisapuggalassa sovacassatā hoti parikkamanāya,
pāpamittassa purisapuggalassa kalyāṇamittatā hoti parikkamanāya,
pamattassa purisapuggalassa appamādo hoti parikkamanāya,
assaddhassa purisapuggalassa saddhā hoti parikkamanāya,
ahirikassa purisapuggalassa hirī hoti parikkamanāya,
anottāpissa purisapuggalassa ottappaṃ hoti parikkamanāya,
appassutassa purisapuggalassa bāhusaccaṃ hoti parikkamanāya,
kusītassa purisapuggalassa vīriyārambho hoti parikkamanāya,
muṭṭhassatissa purisapuggalassa upaṭṭhitassatitā hoti parikkamanāya,
duppaññassa purisapuggalassa paññāsampadā hoti parikkamanāya,
sandiṭṭhiparāmāsi-ādhānaggāhi-duppaṭinissaggissa purisapuggalassa asandiṭṭhiparāmāsianādhānaggāhi-suppaṭinissaggitā hoti parikkamanāya.
‘‘Seyyathāpi, cunda, ye keci akusalā dhammā sabbe te adhobhāgaṅgamanīyā [adhobhāvaṅgamanīyā (sī. syā. pī.)], ye keci kusalā dhammā sabbe te uparibhāgaṅgamanīyā [uparibhāvaṅgamanīyā (sī. syā. pī.)],
evameva kho, cunda, vihiṃsakassa purisapuggalassa avihiṃsā hoti uparibhāgāya [uparibhāvāya (sī. syā. ka.)], pāṇātipātissa purisapuggalassa pāṇātipātā veramaṇī hoti uparibhāgāya…pe…
sandiṭṭhiparāmāsi-ādhānaggāhi-duppaṭinissaggissa purisapuggalassa asandiṭṭhiparāmāsi-anādhānaggāhi-suppaṭinissaggitā hoti uparibhāgāya.
‘‘So vata, cunda, attanā palipapalipanno paraṃ palipapalipannaṃ uddharissatīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.
So vata, cunda, attanā apalipapalipanno paraṃ palipapalipannaṃ uddharissatīti ṭhānametaṃ vijjati.
So vata, cunda, attanā adanto avinīto aparinibbuto paraṃ damessati vinessati parinibbāpessatīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.
So vata, cunda, attanā danto vinīto parinibbuto paraṃ damessati vinessati parinibbāpessatīti ṭhānametaṃ vijjati.
Evameva kho, cunda, vihiṃsakassa purisapuggalassa avihiṃsā hoti parinibbānāya, pāṇātipātissa purisapuggalassa pāṇātipātā veramaṇī hoti parinibbānāya.
Adinnādāyissa purisapuggalassa adinnādānā veramaṇī hoti parinibbānāya.
Abrahmacārissa purisapuggalassa abrahmacariyā veramaṇī hoti parinibbānāya.
Musāvādissa purisapuggalassa musāvādā veramaṇī hoti parinibbānāya.
Pisuṇavācassa purisapuggalassa pisuṇāya vācāya veramaṇī hoti parinibbānāya.
Pharusavācassa purisapuggalassa pharusāya vācāya veramaṇī hoti parinibbānāya.
Samphappalāpissa purisapuggalassa samphappalāpā veramaṇī hoti parinibbānāya.
Abhijjhālussa purisapuggalassa anabhijjhā hoti parinibbānāya.
Byāpannacittassa purisapuggalassa abyāpādo hoti parinibbānāya.
Micchādiṭṭhissa purisapuggalassa sammādiṭṭhi hoti parinibbānāya.
Micchāsaṅkappassa purisapuggalassa sammāsaṅkappo hoti parinibbānāya.
Micchāvācassa purisapuggalassa sammāvācā hoti parinibbānāya.
Micchākammantassa purisapuggalassa sammākammanto hoti parinibbānāya.
Micchāājīvassa purisapuggalassa sammāājīvo hoti parinibbānāya.
Micchāvāyāmassa purisapuggalassa sammāvāyāmo hoti parinibbānāya.
Micchāsatissa purisapuggalassa sammāsati hoti parinibbānāya.
Micchāsamādhissa purisapuggalassa sammāsamādhi hoti parinibbānāya.
Micchāñāṇissa purisapuggalassa sammāñāṇaṃ hoti parinibbānāya.
Micchāvimuttissa purisapuggalassa sammāvimutti hoti parinibbānāya.
‘‘Thīnamiddhapariyuṭṭhitassa purisapuggalassa vigatathinamiddhatā hoti parinibbānāya.
Uddhatassa purisapuggalassa anuddhaccaṃ hoti parinibbānāya.
Vicikicchissa purisapuggalassa tiṇṇavicikicchatā hoti parinibbānāya.
Kodhanassa purisapuggalassa akkodho hoti parinibbānāya.
Upanāhissa purisapuggalassa anupanāho hoti parinibbānāya.
Makkhissa purisapuggalassa amakkho hoti parinibbānāya.
Paḷāsissa purisapuggalassa apaḷāso hoti parinibbānāya.
Issukissa purisapuggalassa anissukitā hoti parinibbānāya.
Maccharissa purisapuggalassa amacchariyaṃ hoti parinibbānāya.
Saṭhassa purisapuggalassa asāṭheyyaṃ hoti parinibbānāya.
Māyāvissa purisapuggalassa amāyā hoti parinibbānāya.
Thaddhassa purisapuggalassa atthaddhiyaṃ hoti parinibbānāya.
Atimānissa purisapuggalassa anatimāno hoti parinibbānāya.
Dubbacassa purisapuggalassa sovacassatā hoti parinibbānāya.
Pāpamittassa purisapuggalassa kalyāṇamittatā hoti parinibbānāya.
Pamattassa purisapuggalassa appamādo hoti parinibbānāya.
Assaddhassa purisapuggalassa saddhā hoti parinibbānāya.
Ahirikassa purisapuggalassa hirī hoti parinibbānāya.
Anottāpissa purisapuggalassa ottappaṃ hoti parinibbānāya.
Appassutassa purisapuggalassa bāhusaccaṃ hoti parinibbānāya.
Kusītassa purisapuggalassa vīriyārambho hoti parinibbānāya.
Muṭṭhassatissa purisapuggalassa upaṭṭhitassatitā hoti parinibbānāya.
Duppaññassa purisapuggalassa paññāsampadā hoti parinibbānāya.
Sandiṭṭhiparāmāsi-ādhānaggāhi-duppaṭinissaggissa purisapuggalassa asandiṭṭhiparāmāsi-anādhānaggāhi-suppaṭinissaggitā hoti parinibbānāya.
‘‘Iti kho, cunda, desito mayā sallekhapariyāyo, desito cittuppādapariyāyo, desito parikkamanapariyāyo, desito uparibhāgapariyāyo, desito parinibbānapariyāyo.
Yaṃ kho, cunda, satthārā karaṇīyaṃ sāvakānaṃ hitesinā anukampakena anukampaṃ upādāya, kataṃ vo taṃ mayā.
‘Etāni, cunda, rukkhamūlāni, etāni suññāgārāni, jhāyatha, cunda, mā pamādattha, mā pacchāvippaṭisārino ahuvattha’ .
ayaṃ kho amhākaṃ anusāsanī’’ti.
Idamavoca bhagavā.
Attamano āyasmā mahācundo bhagavato bhāsitaṃ abhinandīti.
